Inleiding

Spalktherapie gecombineerd met fysiotherapeutische, scoliose-specifieke oefeningen (PSSE) is de standaard conservatieve aanpak voor adolescenten met idiopathische scoliose. Het oefengedeelte gebeurt meestal thuis, zonder begeleiding. Dat betekent dat de daadwerkelijke dosering volledig afhangt van de vraag of het gezin het volhoudt zodra er niemand meer op let.

In een eerdere research review keken we naar flexibele versus rigide brace-opbouw. Die review ging over welke brace je moet voorschrijven. Deze stelt een andere vraag: maakt het iets uit wie er meekijkt terwijl de oefeningen plaatsvinden?

Dus als je real-time, door een therapeut begeleide videosessies toevoegt aan het oefengedeelte van bracing, werkt de brace dan echt beter, of krijgen de oefeningen vooral een gevoel van extra begeleiding zonder dat het resultaat verandert?

Methoden

Dit was een cohortstudie, geen gerandomiseerde trial, met behandelingsnaïeve patiënten (leeftijd 10-15, Cobb-hoek 20-45°, Risser-graad 2 of lager) uit één tertiair scoliosecentrum in China. Deelnemers werden geïncludeerd tussen juli 2021 en juli 2023. Patiënten werden gestratificeerd op basis van de uitgangs-Cobb-hoek en skeletale rijpheid in twee groepen, in plaats van willekeurig toegewezen.

Beide groepen droegen een individueel aangepaste, 3D-geprinte Chêneau-orthese volgens hetzelfde draagschema (opbouw tot >22 uur/dag), met maandelijkse aanpassingen, en volgden daarnaast hetzelfde individueel afgestemde fysiotherapeutische oefenprogramma voor typespecifieke scoliosebehandeling (PSSE). Deze trainingsmethode maakte gebruik van corrigerende oefeningen volgens de Schroth-methode, waarbij de nadruk ligt op oefeningen om de drie-dimensionale krommingen bij scoliose te corrigeren. De methode richt zich op gerichte ademhaling en spieractivatie om ingeklemde delen van de romp te vergroten, de wervelkolom te verlengen en de spinale rotatie te corrigeren.

De twee gestratificeerde groepen verschilden dus alleen in de manier waarop het oefendeel werd aangeboden:

Tele-revalidatiegroep: Deze adolescenten kregen synchroon sessies van 40 minuten, 5 keer per week. Tijdens de oefeningen keek een therapeut realtime mee naar houding en stand van de wervelkolom en gaf die direct correctie.
Zelfgestuurde groep: Waar de adolescenten oefenden onder toezicht van hun verzorger. De thuissessies waren verplicht en moesten minimaal 200 minuten per week bedragen. De verzorgers kregen vooraf een training op competentieniveau, zodat de juiste correcties en adviezen konden worden gegeven. Van hen werd gevraagd om oefenlogboeken in te vullen om de naleving bij te houden.

Uitkomsten

De belangrijkste uitkomstmaten waren:

• De hoeveelheid posterieure correctie, gedefinieerd door de Cobb-hoek,
• De hoeveelheid axiale rotatie: gekwantificeerd aan de hand van de hoek van de romprotatie (ATR),

Secundaire uitkomsten omvatten de Scoliosis Research Society-vragenlijst (SRS-22), een door de patiënt gerapporteerde uitkomstmaat. Ook de therapietrouw met bracegebruik en de naleving van het oefenprogramma werden gemeten. Alle uitkomsten werden gemeten bij baseline en na 6, 12 en 24 maanden.

Resultaten

In totaal zijn 67 adolescenten met idiopathische scoliose meegenomen. Van hen kregen 34 begeleide tele-revalidatie-oefeningen en 33 deden thuis zelfgekozen oefeningen. De uitgangskenmerken (leeftijd, geslacht, BMI, Cobb-hoek, curvepatroon) waren vergelijkbaar tussen de groepen.

Van: Chen et al., Orthop Surg. (2026)

Van: Chen et al., Orthop Surg. (2026)

Cobb-hoek

Het primaire eindpunt van correctie van de scoliosecurve liet in beide groepen een progressieve afname van de Cobb-hoek zien. De auteurs toonden een typisch geval van scolioseprogressie in de zelfgestuurde groep (Figuur 3) en in de tele-revalidatiegroep (Figuur 4).

Van: Chen et al., Orthop Surg. (2026)

Van: Chen et al., Orthop Surg. (2026)

De tabel hieronder laat zien hoe de regressiecurve zich ontwikkelde in beide groepen. Hoewel beide groepen vooruitgingen, werd het verschil tussen de groepen op 12 en 24 maanden statistisch significant, in het voordeel van de tele-revalidatiegroep. Dus: beide groepen verbeterden in de tijd, maar de tele-rehabgroep liep voor. Na 24 maanden had 70,6% van de tele-rehabgroep een klinisch relevante verbetering bereikt (≥5° afname), tegenover 57,6% in de zelfgestuurde groep. Ook was progressie (≥5° toename) minder vaak in de tele-rehabgroep (2,9% vs 6,1%).

Van: Chen et al., Orthop Surg. (2026)

Van: Chen et al., Orthop Surg. (2026)

Rotatiehoek van de romp (ATR)

De hoek van de romprotatie verbeterde in beide groepen, maar na 24 maanden was de verbetering groter in de tele-revalidatiegroep (4,0° afname versus 2,0°, p=0,005).

Van: Chen et al., Orthop Surg. (2026)

Van: Chen et al., Orthop Surg. (2026)

Kwaliteit van leven

Op de SRS-22-vragenlijst verbeterden beide groepen in alle domeinen tegen 24 maanden, maar de tele-rehabgroep bereikte statistische significantie voor functie en tevredenheid al na 12 maanden, terwijl de zelfgestuurde groep die significantie pas na 24 maanden haalde—een paar maanden voorsprong in je beter voelen, niet een verschil in eindbestemming.

Van: Chen et al., Orthop Surg. (2026)

Van: Chen et al., Orthop Surg. (2026)

Brace-therapie en beweeg-/oefencompliance

Dit is waar de kloof tussen de groepen het grootst was. In de tele-revalidatiegroep werd een hogere therapietrouw ten opzichte van de gemiddelde dagelijkse brace-draagtijd bereikt. Dit werd gezien bij een hogere draagtijd en ook bij een hoger percentage adolescenten dat voldeed aan de streefdrempel voor therapietrouw van meer dan 18 uur draagtijd per dag. De therapietrouw bij de oefensessies was aanzienlijk beter in de tele-revalidatiegroep, met een hogere gemiddelde sessie-afrondingsgraad van 92,6% versus 74,3% in de zelfsturende groep. Ook hier was een groter deel van de adolescenten therapietrouw aan minstens 80%: 97,1% versus 60,6%.

Een subgroepanalyse vergeleek de tele-rehabgroep met alleen de zelfgeleide patiënten die minstens 4 keer per week oefenden (n=20). Daaruit bleek dat de tele-rehabgroep nog steeds meer verbeterde (Cobb-verandering −6,8° vs −4,6°, p<0,001), maar dat het verschil aanzienlijk kleiner werd ten opzichte van de volledige zelfgeleide groep.

Van: Chen et al., Orthop Surg. (2026)

Questions and thoughts

Wat zijn fysiotherapeutische scoliose-specifieke oefeningen (PSSE)?

PSSE zijn individueel op maat gemaakte oefeningen die speciaal bedoeld zijn voor de driedimensionale vervorming die je ziet bij scoliose. Het zijn dus geen algemene krachtoefeningen. Het doel is om de patiënt hun houding en spinale uitlijning zo actief mogelijk te laten corrigeren, en die gecorrigeerde stand vervolgens te integreren in dagelijkse activiteiten. In deze studie bestond PSSE uit vier hoofdonderdelen:

• houdingscorrectie tijdens activiteiten zoals staan, zitten en lopen;
• Schroth-gebaseerde corrigerende oefeningen;
• oefeningen die gericht zijn op de uitlijning in het sagittale vlak;
• oefeningen voor krachtopbouw en core-stabiliteit.

De oefeningen in Figuur 1 laten zien hoe dit er in de praktijk uit kan zien. Patiënten kregen bijvoorbeeld de instructie om de romp of het bekken te verschuiven richting die past bij hun curvepatroon, om tijdens de inademing de concave zijde van de romp uit te zetten en om gecontroleerde uitademing te gebruiken met isometrische activatie van de rugspieren. Deze oefeningen leren een adolescent met scoliose dus om hun houding actief in 3D “zelf te corrigeren”, in plaats van alleen te proberen algemeen sterker of leniger te worden. De exacte oefeningen hangen af van het individuele curvepatroon.

Van: Chen et al., Orthop Surg. (2026)

Waarom is de drempel voor brace-compliance lager ingesteld dan de aanbevolen draagtijd?

De beoogde compliance-drempel werd ingesteld op minimaal 18 uur brace-draagtijd per dag. Zo behaalden de auteurs 88,2% compliance in de tele-revalidatiegroep, tegenover 51,5% in de zelfgestuurde groep, wat leidde tot een significant verschil tussen de groepen. Er werd geen directe verklaring gegeven voor het verlagen van deze compliance-drempel. Dat kan passen bij gangbare best practices, maar de voorschriften waren in dit geval anders. Een drempel lager dan aanbevolen kan een bepaalde statistiek opblazen, dus ik zou vooral voorzichtig zijn met dit grote verschil tussen de groepen. Er had een verschil kunnen ontstaan, omdat de tele-revalidatiegroep dichter gevolgd werd, waardoor naleving van het plan door de deelnemers, uiteraard, meer kan aanvoelen als “een verplichting”. Maar als je de drempel op de voorgeschreven 22 uur zet, had je misschien minder van een verschil gezien. Natuurlijk moet de draagtijd gebaseerd zijn op de huidige best practices, maar er zit veel verschil in de aanbevelingen die worden gedaan. Daarnaast kunnen ook verschillende brace-typen verschillende uitkomsten geven, en daarom moet de keuze dus worden afgestemd op de individuele situatie door de behandelend artsen. In een eerdere research review hebben we een studie bekeken naar de effectiviteit van verschillende brace-typen.

Wat zou je in de praktijk echt aanpassen op basis hiervan?

De belangrijkste bevinding gaat eigenlijk niet over tele-revalidatietechnologie; het gaat om therapietrouw. De tele-rehabgroep droeg hun braces vaker (88% vs 52% haalde de grens van 18 uur/dag) en deed de oefeningen vaker (93% vs 74% afronding). Die twee factoren verklaren waarschijnlijk het grootste deel van de betere resultaten voor de Cobb-hoek en rotatie. De videogesprekken zijn het mechanisme dat de therapietrouw opleverden—niet per se het actieve bestanddeel zelf.

Dat onderscheid maakt echt uit als je niet wekelijks een therapeut beschikbaar hebt voor 5 begeleide videosessies — en dat geldt voor de meeste klinieken. De vergelijking binnen de subgroep is een soort gedeeltelijke back-up: patiënten die zelfgestuurd ten minste 4 sessies per week haalden, overbrugden een groot deel van de kloof — maar niet alles. Dus de praktische conclusie is niet: “je hebt telehealth-infrastructuur nodig, anders werkt het niet”. Het is: behandel de trainingsfrequentie en checks van het brace-gebruik als iets wat je actief moet opvolgen en stimuleren — niet als een vinkje dat je één keer zet bij de start van de voorschriften.

Als je morgen een brace voorschrijft in combinatie met thuistraining, ondersteunt deze data het toevoegen van een echte check-in: een geplande follow-upcall, een simpel logboek dat de familie terugstuurt—alles waardoor de oefeningen en het dragen van de brace het gevoel geven dat ze worden opgevolgd, niet vrijblijvend. In plaats van ervan uit te gaan dat de eerste instructies voldoende waren.

Goed om in gedachten te houden: gezinnen werden niet willekeurig aan een groep toegewezen. Het is mogelijk dat de gezinnen die uiteindelijk 5 begeleide sessies per week deden, al meer betrokken waren of flexibelere planningen hadden dan gezinnen die dat niet deden, en dat die betrokkenheid zelf—niet de video-oproep—een deel van het werk doet. Dat maakt de adherentiegegevens klinisch gezien niet minder bruikbaar, maar het is wel een reden om video-supervisie niet specifiek te veel te verkopen als dé enige factor die telt.

Talk nerdy to me

Dit was geen gerandomiseerde studie. Patiënten werden gestratificeerd op basis van de Cobb-hoek bij baseline en skeletmaturiteit in groepen; ze werden niet willekeurig toegewezen. Daardoor is er nog reële ruimte voor selectiebias: gezinnen die in staat waren én bereid om 5 synchrone videosessies per week te volgen, kunnen systematisch verschillen van gezinnen die die route niet namen (bijvoorbeeld in roosterflexibiliteit, toegang tot technologie of baseline-motivatie), en dat soort verschillen wordt niet door de stratificatievariabelen ondervangen.

Blinderen was ook niet mogelijk; zowel patiënten als therapeuten wisten in welke groep ze zaten. Dat is een normale beperking bij dit soort interventies, maar het blijft goed om te benoemen—zeker bij de zelfgerapporteerde SRS-22-uitkomsten. Als je weet dat je in de “enhanced”-groep zit, kan dat er namelijk plausibel toe leiden dat je je eigen tevredenheid net anders scoort.

Een beperking van deze studie is dat de auteurs herhaalde metingen uitvoerden, maar geen analyses met herhaalde metingen gebruikten. In plaats daarvan leunen ze voor hun vergelijkingen tussen groepen op gepaarde en onafhankelijke t-toetsen. Daarnaast corrigeerden ze niet voor deze multiple comparisons, waardoor het mogelijk is dat sommige p-waarden significant worden door toeval.

Het is ook een single-center studie met één specifiek platform (Tencent Meeting) en één team’s braceprotocol, dus de effectgrootte is mogelijk niet 1-op-1 toepasbaar op een andere kliniek, technologie of populatie. De auteurs hebben daarnaast de Coronal Deformity Angular Ratio (C-DAR) niet gemeten: een nieuwere maat waar ander onderzoek aan heeft gekoppeld dat het risico op bracefalen hoger kan zijn. Daardoor kan deze studie je niet vertellen hoe deze groepen met elkaar scoren op die specifieke voorspeller.

Follow-up gestopt na 24 maanden, rond skeletonrijpheid—niet volledige skeletmaturiteit. Sommige literatuur suggereert dat 15-20% van de geprepareerde (brace) patiënten een curve-rebound ervaart na het afbouwen van de brace op maturiteit. Daardoor is of het voordeel van de tele-rehabilitatiegroep ook na dit punt standhoudt, in feite niet bevestigd door deze studie.

Er zijn een aantal inconsistenties tussen de discussie- en de resultatentabellen waardoor sommige conclusies van de auteurs sterker lijken dan door de gerapporteerde data wordt ondersteund. In de discussie wordt bijvoorbeeld verwezen naar eerdere verbeteringen bij “3 maanden versus 6 maanden”, terwijl de studie alleen uitkomsten rapporteert op baseline, 6, 12 en 24 maanden—zonder dat er een beoordeling van 3 maanden wordt beschreven. Ook wordt in de discussie gemeld dat er veranderingen zijn in de SRS-22 fysieke functie van Δ0,8 in de tele-rehabilitatiegroep versus Δ0,3 in de autonome groep, maar tabellen 7 en 8 laten zien dat de functiewaarden telkens alleen veranderen van 4,2 naar 4,3 en van 4,3 naar 4,4. Deze verschillen suggereren dat de numerieke tabellen zwaarder moeten wegen dan sommige uitspraken in de discussie. Verder noemen de auteurs in de discussie ook een waargenomen verbeteringspercentage van 70,6% voor de Cobb-hoek. Die formulering is echter niet goed gekozen: ze bedoelden dat 70,6% van de patiënten in de tele-rehabgroep een voor het onderzoek gedefinieerde, klinisch relevante verbetering van de Cobb-hoek van 5° of meer heeft bereikt. Het is de moeite waard dit expliciet te maken, omdat “verbeteringspercentage” klinkt als een percentageverandering in de hoek, terwijl het hier eigenlijk gaat om het percentage patiënten dat een categoriegrens haalt.

De auteurs stellen ook dat hun bevindingen een “causale route” onderbouwen van real-time feedback naar betere biomechanica, en vervolgens naar betere door de patiënt gerapporteerde uitkomsten, maar die interpretatie gaat verder dan wat het onderzoeksdesign kan aantonen. Omdat dit een niet-gerandomiseerde cohortstudie was en de kwaliteit van de oefening niet direct werd gemeten of formeel is getest als mediator, kan het onderzoek verbanden laten zien tussen telerrevalidatie en betere uitkomsten, maar het kan niet bevestigen dat de real-time feedback zelf die verbeteringen heeft veroorzaakt.

Een sterk punt van deze studie was de inclusie van deelnemers die nog geen behandeling hadden gehad. Daarbij werd ervan uitgegaan dat de groepsindeling zelf geen rol speelde—want doorgaans zijn er betere uitkomsten te verwachten bij deelnemers die de ‘betere behandeling’ krijgen. Toch was niet duidelijk hoe die ‘onervarenheid’ werd gedefinieerd en vervolgens ook werd gehandhaafd, in een wereld met open internettoegang.

Boodschappen die je mee moet nemen

Deze studie laat zien dat het toevoegen van real-time, begeleide oefensessies aan het bracegebruik na 24 maanden de Cobb-hoek en de correctie van de stand van de romp meer en sneller verbeterde dan zelfgestuurde thuisoefeningen. Ook bleek de begeleide groep aanzienlijk beter te scoren op zowel therapietrouw met het dragen van de brace als op de oefeningen; waarschijnlijk is dat de belangrijkste verklaring voor de betere uitkomsten.

Omdat de behandeltoewijzing niet gerandomiseerd was, kunnen we niet bepalen hoeveel van het betere resultaat te danken is aan een betere oefentechniek, betere therapietrouw, meer blootstelling aan de brace, meer contact met de therapeut of aan vooraf bestaande verschillen tussen de gezinnen.

Wat het ons niet kan vertellen is of videosupervisie specifiek nodig is, of dat elke betrouwbare manier om diezelfde mate van therapietrouw te bereiken vergelijkbare resultaten zou geven. Dat kan niet omdat dit geen gerandomiseerde vergelijking was en therapietrouw niet als eigen variabele werd geïsoleerd. Ook kan het niet bevestigen of het voordeel overeind blijft na het bereiken van de skeletale volwassenheid.

Revalidatie op afstand hoeft niet simpelweg te betekenen dat je patiënten alleen een oefenprogramma stuurt. De interventie bestond uit live observatie van de beweging, directe correctie, gestructureerde oefen-blootstelling, het monitoren van therapietrouw en voortdurende begeleiding bij het bracegebruik.

De brace levert het mechanische werk, maar iemand moet nog steeds zorgen dat de oefeningen ook echt gebeuren.

Referentie

Chen T, Zhou H, Chen Q, Chen L, Zhang Z, Shu Z, Jiang S, Wang X, Wu A, Huang X. Effecten van het dragen van een brace in combinatie met tele-revalidatiegeleide, familiespecifieke fysiotherapeutische scoliose-specifieke oefeningen bij adolescenten met idiopathische scoliose. Orthop Surg. 2026 mrt;18(3):511-522. doi: 10.1111/os.70265. PMID: 41615191; PMCID: PMC12967554.