Araştırma EBP ve İstatistik 1 Haziran 2026
Hoffmann ve ark. (2026)

Lomber Motor Kontrol Testleri: İstatistiksel Fark Var Ama Klinik Açıdan Kazanç Değilse

Lomber Motor Kontrol Testleri

Kutu kaldırışı, fleksiyon yönündeki en zor testti; bu ise bel fleksiyonu ile kaldırmanın tehlikeli ya da patolojik olduğu anlamına gelmez

Bel ağrısı olan katılımcılar, asemptomatik kontrol gruplarına göre sadece biraz daha kötü performans gösterdi; bu da gruplar arasında belirgin bir ayrımın sınırlı olduğunu düşündürüyor

Büyük soru motor kontrol testlerini nasıl geliştireceğiniz değil; bu testlerin gerçekten klinik açıdan anlamlı bir bozulmayı ölçüp ölçmediği

Giriş

Lomber motor kontrol (LMC), kronik non-spesifik bel ağrısında (NSCLBP) önemli bir faktör olarak sıkça önerilir ve motor kontrol defisitlerini belirlemek için çeşitli test bataryaları geliştirilmiştir. Bu bataryalardan biri de Adelt ve ark. (2021) tarafından önerilen test bataryasıdır; fleksiyon, ekstansiyon ve rotasyon/lateral fleksiyon için yön-spesifik testler içerir. Ancak daha önceki araştırmalar, bu bataryadaki fleksiyonla ilişkili testlerin son derece kolay olduğunu göstermiştir; yani bel ağrısı olsun ya da olmasın, çoğu kişi bu testleri geçmiştir. Bu nedenle şu soru gündeme gelir: Bu testler, hareket kontrolü daha iyi olan ile daha kötü olan bireyleri ayırt etme kapasitesine sahip mi, yoksa lomber motor kontrol yapısını ölçmek için geçerli mi? Mevcut test bataryasına dört yeni fleksiyon temelli test entegre edildi ve bu çalışmada, bu daha yeni testlerin ölçüm açısından daha zorlayıcı olup olmadığı ve dolayısıyla potansiyel olarak daha faydalı olup olmadığı incelendi. Önemli bir ayrım şudur: Bu çalışma belirli bir şekilde lomber hareket kontrolünün bel ağrısına neden olup olmadığını ya da hareket kontrolini geliştirmenin sonuçları iyileştirip iyileştirmediğini araştırmadı. Bunun yerine, testlerin kendilerinin, kronik bel ağrısı olan ve olmayan katılımcıları ayırt etmede psikometrik olarak daha iyi olup olmadığını ele aldı.

 

Yöntemler

Bu kesitsel çalışma, özgül olmayan kronik bel ağrısı (OSKBA) olan katılımcıları ve asemptomatik kontrol grubunu içerdi. OSKBA tanılı hastalar, en az üç aydır bel ağrısı bildirdi. Dışlama kriterleri; spesifik spinal patoloji, daha önce geçirilmiş spinal cerrahi, nörolojik defisitler, kırıklar, tümörler veya inflamatuvar bozukluğu olan kişileri kapsıyordu.

Demografik bilgiler ve Oswestry Engellilik İndeksi (ODI), Korkudan Kaçınma İnançları Anketi (FABQ) ile Fremantle Bel Farkındalık Anketi (FreBAQ) uygulandı.

Katılımcılar sekiz fleksiyonla ilişkili hareket kontrolü testini gerçekleştirdi:

  • Öne eğilme
  • Tek taraflı diz ekstansiyonu
  • Göğüs çökmesi
  • Geriye doğru sallanma

Yeni gelen 4 test şunlardı:

  • Servisçinin diz kepçesi
  • Derin squat
  • Kutu kaldırma
  • Bilateral diz ekstansiyonu
Lomber Motor Kontrol Testleri
Yazar(lar): Hoffmann ve ark., BMC Musculoskeletal Disorders. (2026)

 

Bu testlerin her biri, katılımcılara standart bir metin (script) kullanılarak anlatıldı. Grup atamasına kör (blinded) bir fizyoterapist, testi gerçek zamanlı olarak görsel şekilde değerlendiriyordu. Testler, öznel görsel incelemeye dayanarak ikili (dichotomous) şekilde doğru ya da yanlış olarak puanlandı.

 

Sonuçlar

Altmış dokuz katılımcı dahil edildi; bunların 45’i NSCLBP’liydi ve 24’ü sağlıklı kontrol grubunu oluşturuyordu. Başlangıçtaki verileri karşılaştırdığımızda, NSCLBP olan hastaların NSCLBP olmayanlara göre daha yüksek düzeyde fiziksel zorlanma bildirdiği görüldü. Öte yandan, sağlıklı kontrol grubunun 0-10 sayısal derecelendirme ölçeğinde spora katılımlarına ilişkin kendi değerlendirmesi biraz daha yüksekti.

Lomber Motor Kontrol Testleri
Yazar(lar): Hoffmann ve ark., BMC Musculoskeletal Disorders. (2026)

 

NSCLBP’si olan hastalar nispeten hafif etkilenmişti; ağrı şiddeti için medyan değer 3/10 ve ortalama ODI 7,8 puandı. 

Lomber Motor Kontrol Testleri
Yazar(lar): Hoffmann ve ark., BMC Musculoskeletal Disorders. (2026)

 

Tüm katılımcılarda, hareketlerin %22’si yanlış şekilde yapıldığı şeklinde değerlendirildi. Grup, NSCLBP hastaları ve sağlıklı kontroller olarak ikiye ayrıldığında sonuçlar; etkilenen grubun yanlış yapılan madde oranının %25 olduğunu, buna karşılık kontrollerde bu oranın %17 olduğunu gösterdi. 

Lomber Motor Kontrol Testleri
Yazar(lar): Hoffmann ve ark., BMC Musculoskeletal Disorders. (2026)

 

Doğru şekilde uygulanan hareketlerin oranları izlendi ve ileri eğilmenin test maddesinin en sık doğru yapılan (dolayısıyla en kolay) hareket olduğunu gösterdi. Doğru şekilde yapılan en zor hareket, kutu kaldırmaydı; katılımcıların %46’sı bunu yanlış yaptı: Kontrollerin %37’si ve NSCLBP olan katılımcıların %52’si.

Bel omurga motor kontrol hareketlerinin her biri, NSCLBP’si olanlar ve olmayanlar arasında karşılaştırıldı; ancak gruplar arası anlamlı bir fark ortaya çıkmadı. Yine de yazarlar, gruplar arasındaki toplam doğru performans farkının istatistiksel olarak anlamlı olduğunu bildirdi: NSCLBP olan hastalar ortalama olarak 7 hareketin 7’si yerine 5’ini doğru yaparken, kontrol grubunda 7 hareketin 6’si doğru yapıldı. Madde 5 bu analizden çıkarıldı; çünkü görünen o ki madde 6 ile çok yüksek bir korelasyon, modelde bozulmaya yol açabilirdi.

 

Sorular ve düşünceler

Önce bunu netleştirelim. İstatistiksel anlamlılık her zaman klinik açıdan anlamlı değildir. Dikkat çekici bir şekilde, NSCLBP’si olan ve olmayan katılımcılar arasında bireysel motor kontrol testlerinin hiçbiri anlamlı düzeyde farklılık göstermedi. Ancak testler toplam puan hâline getirildiğinde, istatistiksel olarak anlamlı bir fark ortaya çıktı. Bu durum; iki grup arasında biriken çok sayıda küçük farkın varlığını yansıtıyor olabilir. Öte yandan, tek başına hiçbir motor kontrol testinin grupları anlamlı biçimde birbirinden ayıramadığını da düşündürüyor. Üstelik yalnızca bir ek testin doğru yapılması farkı (5 karşısında 7’de 6) olsa bile, bulgu istatistiksel olarak anlamlı görünse de klinik açıdan ne kadar ilgili olduğu sorusunu gündeme getiriyor. Motor kontrol yapılarına ilişkin belirsiz geçerlilikle birlikte değerlendirildiğinde, bu sonuçlar NSCLBP ile ilişkili bir motor kontrol bozukluğunu gösteren kanıttan ziyade; bireyler arası farklılıkların olası olarak hareket varyasyonları ve uyarlamalarla bağlantılı olabileceğini işaret ediyor.

İlginç şekilde, bireysel testlerin hiçbiri NSCLBP’si olan ve olmayan katılımcıları anlamlı biçimde ayırt edemedi. İstatistiksel olarak anlamlı bulgu ancak tüm maddeler birleştirilip toplam skor elde edildiğinde ortaya çıktı. Bu durum, baştan itibaren yalnızca sınırlı düzeyde grup farklılıkları gösteren bir yapı için alanın ölçüm hassasiyetini optimize etmeye çalışıp çalışmadığını gündeme getiriyor. Bireysel testler, NSCLBP’si olan ve olmayan kişiler arasında anlamlı bir ayrım yapamıyorsa; ana sınırlamanın testlerin kendisinde mi yoksa ölçmeyi hedefledikleri varsayılan yapıda mı olduğu sorgulanabilir.

Bu kesitsel çalışmanın amacının fleksiyonla ilişkili bel omuru motor kontrol testlerinin madde zorluk düzeyini belirlemek ve bunları birbirleriyle karşılaştırmak olduğunu netleştirmemiz gerekir; bununla birlikte, bu testlerin klinik uygulama açısından amacına da eleştirel yaklaşmamız şart. Bel omuru motor kontrolü, 1990’lar ve 2000’lerin başlarında ağırlıklı olarak Panjabi, Hodges, Richardson, O’Sullivan, Sahrmann ve diğerlerinin çalışmalarından ortaya çıkan bir konudur. Teoriye göre, bel ağrısı olan bazı bireylerde bel omurunun hareketini ve yüklenmesini kontrol etme yeteneği bozulmuştur. Panjabi’nin etkili spinal stabilite modeli, spinal stabilitenin; pasif yapılar (omurlar, diskler, ligamentler), aktif yapılar (kaslar ve tendonlar) ve nöral kontrol sistemi arasındaki etkileşime bağlı olduğunu öne sürmüştür. Bu modele göre, bir alt sistemdeki disfonksiyonun, spinal stabiliteyi korumak için diğerlerinden telafi gelmesini gerektirmesi gerekir. Bu fikir, kas aktivasyonunun veya hareket paternlerinin değişmesinin ağrıya ya da yaralanmaya katkıda bulunabileceği düşüncesine yol açmıştır.

Bu teori, bazı bel ağrısı olan hastalarda transvers karın kasının (transversus abdominis) ve multifidus kaslarının aktivasyonunun geciktiğini bildiren çalışmaların ardından oldukça popüler hale geldi. Bu bulgular, omurganın derin stabilizatör kaslarının en iyi şekilde çalışmadığına dair kanıt olarak yorumlandı; bu da normal aktivasyon paternlerini geri kazandırmak için motor kontrol egzersizlerinin ve “core stability” (core stabilite) antrenmanının geliştirilmesine yol açtı. 

Ancak zamanla, teorinin çeşitli eleştirileri ortaya çıktı. En büyük sorunlardan biri, “normal” hareketin ne olduğuna dair net bir tanımın bulunmaması. İnsan hareketi oldukça değişkendir ve sağlıklı bireyler, aynı görevi yerine getirmek için çoğu zaman birbirinden çok farklı hareket stratejileri kullanır. Bu nedenle, hareket varyasyonunun ne zaman disfonksiyonel kabul edilmesi gerektiği hâlâ belirsizdir. Farklı tenis oyuncularını düşünün: Hepsi de aynı oyunu, yani forehand ve backhand’lerle oynar; fakat topa aynı vuruşu yapmak için farklı hareket stratejileri sergileyebilirler. Ve hatta en üst düzey oyuncularda bile ciddi miktarda hareket varyasyonu görülür. 

Yani, bel ağrısı olan kişilerde hareket farklılıkları olduğunu pek çok çalışma zaten göstermiş olsa da, bu bulgular nedenselliği ortaya koymaz. Hareket değişiklikleri; ağrının bir sonucu, koruyucu bir uyum ya da sadece semptomların nedeni olmaktan ziyade tercih edilen bir hareket stratejisi olabilir.

Bir diğer zorluk da motor kontrol bozukluklarına ilişkin araştırma bulgularının tutarsız olması. Çalışmalar, bel ağrısı olan kişilerde kas aktivasyon paternlerinin gecikmiş, daha erken başlamış, artmış ve azalmış olduğunu bildirmiş; bu da tüm hastaları tek bir motor kontrol defisitiyle karakterize edecek ortak bir sorun olmadığını düşündürüyor. Bu durum, araştırmacıların bel ağrısında motor kontrol uyarlamalarının, bir “disfonksiyon”u temsil etmekten ziyade çok çeşitli ve kişiye özgü olduğunu savunmasına yol açtı. Ayrıca, motor kontrol egzersizleri kronik bel ağrısında etkili olabilse de genellikle kuvvet antrenmanı, yürüyüş programları veya genel egzersiz gibi diğer aktif müdahaleleri büyük farklarla geçemez.

Bence en önemli eleştiri şu: hareket-kontrol çerçeveleri istemeden de olsa omurga hakkında işe yaramayan bazı inançları pekiştirebiliyor. Hastalara hareket kontrolünün zayıf olduğu, omurganın stabil olmadığı ya da hareket paternlerinin hatalı olduğu söylendiğinde; korku, aşırı tetikte olma (hipervijilans) ve hareketten kaçınma geliştirebilirler. Bu psikolojik tepkilerin kendisi de kalıcı ağrı ve sakatlıkla ilişkilidir. Dolayısıyla pek çok modern araştırmacı artık değiştirilmiş hareket paternlerini, daha çok patolojik eksiklikler olarak değil; kişinin ağrıya verdiği yanıtını, önceki deneyimlerini, fiziksel gereksinimlerini ya da inançlarını yansıtabilen, duruma bağlı uyarlamalar olarak görüyor. Bu yüzden alan, “motor kontrol defisitlerini” nasıl düzelteceğimizi sormaktan; belirlenen hareket paternlerinin gerçekten işlevsiz olup olmadığını ve hatta ilk etapta ağrının klinik olarak anlamlı bir tetikleyicisi sayılıp sayılamayacağını sorgulamaya kaydı.

Daha geniş bir kaygı şu: motor kontrol çerçeveleri çoğu zaman hareket etmenin doğru ve yanlış bir yolu olduğu varsayımıyla başlıyor. Hareket varyasyonu bir eksiklik olarak sınıflandırıldığında, ağrı, yaralanma ya da prognozla o hareket paternini ilişkilendiren kanıtlar yokken bile klinisyenler bunu tespit edip düzeltmek zorunda hissedebiliyor. Bu şekilde, normal insan hareketindeki değişkenlik tıbbi bir olgu haline gelme riski taşıyor. Sonuç olarak hastalar, konsültasyondan ayrılırken omurgalarının dengesiz, savunmasız olduğu ya da sürekli bilinçli kontrol gerektirdiğine inanabiliyor. Bu tür inançlar, nihayetinde hareket paterninin kendisinden daha kısıtlayıcı olabilir.

Uygulamada sık sık, duruşlarını düzeltmeye çalışırken çaresiz kalan ama “mükemmel görüntü” duruşunu uzun süre sürdüremediği için yardım arayan hastalar görüyorum. Birçok durumda, “dik durma” çabaları kas tonusunda artışa, tetikte olma haline, hareketten korkuya ve çoğu zaman da umutsuzluğa yol açıyor. Onlara daha doğal hareket etmeyi denemelerini, pozisyon değiştirip sık sık ayağa kalkmalarını ve etrafta yürümelerini söylemek; kişinin kendi kendine “kötü” dediği duruşu ve hareketi için bazen gerçekten akıl almaz bir çözüm olabiliyor.

Yazarlar, fleksiyona bağlı hareket kontrolüyle ilgili hangi testlerin uygulanmasının daha zor olduğunu araştırdı. Ancak bu testleri geliştirmeden önce, gerçekten klinik açıdan anlamlı bir kısıtlılığı ölçüp ölçmediklerini önce sormalıyız. Çalışma, lomber motor kontrolün görsel gözlem yoluyla tespit edilebilen bir yapı olduğunu ve bozuklukların kronik bel ağrısıyla ilişkili olduğunu varsayar. Yine de bu varsayım tartışmalıdır. Hatta yazarların kendisi de, klinik olarak değerlendirilen lumbopelvik sensori-motor kontrol testlerinin geçerliliğinin düşükten çok düşük kalitedeki kanıtlarla desteklendiğini sonuçlandıran yakın tarihli bir sistematik derlemeyi aktarıyor. Altta yatan yapı belirsizse, testlerin psikometrik özelliklerini iyileştirmek sadece klinik önemi net olmayan bir şeyi ölçmede daha iyi olmamızı sağlayabilir.

Bulgular ayrıca Larsson ve ark. (2024) çalışmalarındakilere de benzer niteliktedir; düşük bel ağrısı olan ve olmayan powerlifting yapan kişiler arasında lumbopelvik hareket kontrol test performansı açısından fark bulunmamıştır. Bu durum, klinisyenlerin çoğu zaman motor kontrol defisitleri olarak yorumladığı bulguların bazen disfonksiyon yerine normal hareket varyabilitesi, göreve özgü uyumlar veya yalnızca farklı hareket stratejileri olabileceğine dair bir ihtimal düşündürmektedir.

Diğer bir endişe, hareket kontrolü çerçevelerinin klinik uygulamaya nasıl uyarlandığı. Bir hastaya “zayıf hareket kontrolü” olduğu ya da “yanlış” hareket ettiği söylendiğinde, omurganın kırılgan, dengesiz olduğu ve sürekli korunma gerektirdiği yönündeki inançları kolayca pekiştirebilir. Bu tür anlatılar; korku, hipervijilans ve hareketten kaçınma gibi durumlara katkıda bulunabilir. Üstelik bu faktörler de, kalıcı ağrı ve özürlülükle ilişkilidir. İronik biçimde, hareketin tehlikeli olduğuna inanmanın sonuçları, sözde “yanlış” hareket paterninin kendisinden daha klinik olarak anlamlı olabilir.

Önemlisi, bu çalışmanın bel fleksiyonu veya kaldırma gibi bu hareketlerin zararlı olduğunu gösteren bir bulgusu yoktu. Buna rağmen, bu tür araştırma makaleleri “hareket kusurları” ya da omurganın kontrolsüz hareketleri şeklinde kolayca yanlış yorumlanabilir. Bu, hastaya yönelik olarak amaçlanandan daha zararlı olabilecek; hatta muhtemelen hastanın günlük yaşantısına eşlik eden, bir nocebo dili türüdür.

 

İnekçe konuş benimle.

Yazarlar, farklı yetenek düzeylerinde bir testin ne kadar bilgilendirici olduğunu değerlendiren psikometrik bir yaklaşım olan Madde Tepki Kuramı’nı (IRT) kullandı. Sadece geçme/kalma yüzdelerine bakmak yerine IRT, her bir test maddesinin ne kadar zor olduğunu ve altta yatan yapıya (bu örnekte, fleksiyonla ilişkili lomber motor kontrol) dair farklı düzeylere sahip kişiler arasında ne kadar iyi ayrım yaptığını tahmin eder.

Kutu kaldırma, en zor unsur oldu; öne eğilme ise en kolay unsurdu. Bununla birlikte, tüm testler negatif “zorluk” değerleri gösterdi; bu da motor kontrol yeteneği ortalamanın altında olan bireylerin bile bunları doğru şekilde yapma olasılığının makul olduğunu gösterir. Bu bulgu, fleksiyon alt ölçeğinin öncelikle daha düşük yetenek düzeylerini hedeflediğini ve daha yüksek işlev düzeyindeki bireylerdeki ince düzeyde eksiklikleri belirlemede kullanımının sınırlı olduğunu düşündürür.

Psikometrik analiz titiz olsa da daha temel bir sorunu çözemiyor: yapı geçerliliği. Bir test güvenilir olabilir, istatistiksel olarak oldukça sofistike olabilir ve kendi içinde tutarlı bile olabilir; yine de klinik açıdan anlamlı olmayan bir şeyi ölçüyor olabilir. Bu sorun, klinik lomber instabilite üzerine Areeudomwong ve ark. (2020) incelememizde konuştuğumuz şeye benziyor. Orada da tanısal doğruluk hesaplamaları, evrensel olarak kabul edilmiş bir altın standart bulunmayan bir yapının üzerine kurulmuştu.

Bir diğer kısıtlılık da tüm hareket değerlendirmelerinin görsel gözleme dayanmasıdır. Yazarlar prosedürleri standartlaştırıp değerlendiricileri körleştirmiş olsa da, görsel hareket analizi yine de özneldir. Nesnel biyomekanik ölçümler olmadan, gözlenen hareket paterninin; bozulmuş kontrolü, ağrıya bağlı uyumu, normal varyasyonu mu yoksa sadece tercih edilen bir hareket stratejisini mi yansıttığını belirlemek hâlâ zordur.

 

Eve götüren mesajlar

Bu çalışma, kronik non-spesifik bel ağrısı olan kişilerin, asemptomatik kontrol gruplarına kıyasla fleksiyonla ilişkili motor kontrol testlerinde az da olsa daha kötü performans gösterdiğini buldu. Önerilen yeni testler—özellikle box lift (kutu kaldırma) ve waiter’s bow (garson selamı)—orijinal fleksiyon testlerinden daha zordu ve test bataryasının psikometrik özelliklerini iyileştirdi. Bununla birlikte, gruplar arasındaki fark küçüktü: klinik olarak büyük olasılıkla anlamlı olmayan sadece tek bir test maddesi vardı. 

 

Referans

Hoffmann, A., Meyering, L., Frankenstein, T., Schäfer, A., & Schwarz, A. (2026). Kronik non-spesifik bel ağrısında fleksiyonda lomber hareket kontrolünün değerlendirilmesi için sekiz testin madde güçlüğü – kesitsel bir çalışma. BMC Musculoskeletal Disorders.

BEL AĞRISI HAKKINDAKI BILGILERINIZI ÜCRETSIZ OLARAK BÜYÜK ÖLÇÜDE GELIŞTIRIN

Üniversitede öğrenemeyeceğiniz, bel ağrısı çeken hastalara verdiğiniz bakımı tek kuruş ödemeden anında iyileştirecek5 önemli ders

 

  • Bu alan doğrulama amaçlıdır ve değiştirilmeden bırakılmalıdır.
Ücretsiz 5 günlük sırt ağrısı kursu