Giriş

Patellofemoral Ağrı Sendromu (PFPS), retropatellar ağrı ile karakterize, genç, aktif bireyler arasında yaygın bir durumdur. Kesin etiyolojisi belirsizliğini korurken, bilinen risk faktörleri arasında artmış Q-açısı, gluteal ve kuadriseps zayıflığı ve medial ve lateral femoral kaslar arasındaki dengesizlikler yer almaktadır. PFPS'nin aşırı biyomekanik stresten kaynaklandığına inanıldığından, yürüme, koşma, çömelme ve merdiven çıkma gibi aktiviteler genellikle semptomları şiddetlendirir. Ayrıca, özellikle diz valgusunu içeren dinamik hareketler ön diz stresini daha da artırabilir ve ağrıyı kötüleştirebilir.

Kinesio Bantlama (KT), PFPS semptomlarını hafifletmek için potansiyel bir müdahale olarak önerilmiştir. Önerilen mekanizmalar arasında gelişmiş duyusal geri bildirim, gelişmiş dolaşım ve endojen analjezik yollar yoluyla ağrı modülasyonu yer almaktadır. Bazı kanıtlar da patellofemoral ağrı için Kinesio Bantlamanın vastus medialis ve lateralis arasındaki kas aktivasyonunu yeniden dengelemeye yardımcı olabileceğini, potansiyel olarak patellar malalignmenti düzeltebileceğini ve eklem stresini azaltabileceğini göstermektedir.

Bu çalışma, KT'nin PFPS'li bireylerde fonksiyonu iyileştirme ve ağrıyı azaltmadaki etkinliğini sistematik olarak değerlendirmekte ve klinik uygulama için kanıta dayalı bilgiler sağlamaktadır.

Yöntemler

Bu derleme, patellofemoral ağrı hastaları için Kinesio Bantlama ile kontrol tedavilerini (bantlama yok, plasebo veya standart rehabilitasyon) araştıran RKÇ'leri analiz etmiştir. Gerekli çıktılar aşağıdakilerden en az birini içermektedir: Görsel Analog Skala (GAS), Kujala Anterior Diz Ağrısı ölçeği (AKPS), diz ekstansiyon tepe torku, diz fleksiyon tepe torku, diz fleksiyon ROM'u ve diz pozisyonu algılama hatası. Eksik verili, konferans özeti, mükerrer, metodolojik kusurları olan veya tam metnine ulaşılamayan çalışmalar hariç tutulmuştur.

Çalışma kalitesi, yedi alanı değerlendiren Cochrane Risk of Bias aracı kullanılarak değerlendirilmiştir: (1) rastgele dizi oluşturma, (2) tahsis gizleme, (3) personel körlüğü, (4) sonuç değerlendirici körlüğü, (5) eksik sonuç verileri, (6) seçici raporlama ve (7) diğer yanlılıklar. İki bağımsız hakem her bir alanı düşük, belirsiz veya yüksek yanlılık riski olarak değerlendirmiş ve mükemmel bir uyum sağlamıştır; iki hakemin Kappa puanı 0,88 olup iyi bir tutarlılık göstermektedir. Uyuşmazlıklar üçüncü bir hakemle tartışılarak çözülmüştür.

Veriler Review Manager 5.3 (α=0.05) kullanılarak analiz edilmiştir. Sürekli sonuçlar, ölçüm tutarlılığına bağlı olarak %95 GA ile ortalama fark (MD) veya standardize ortalama fark (SMD) kullanılarak bir havuzda toplanmıştır. Heterojenlik Ki-kare testleri ve I² istatistikleri ile değerlendirilmiştir: p≥0,1 ve I²<%50 olduğunda sabit-etki modelleri uygulanırken, anlamlı heterojenlik için rastgele-etki modelleri kullanılmıştır (p<0,1 ve I²≥%50). Duyarlılık analizleri sonuçların sağlamlığını değerlendirmiş ve ≥10 çalışma mevcut olduğunda yayın yanlılığı huni grafikleri aracılığıyla değerlendirilmiştir.

Sonuçlar

Sistematik inceleme, patellofemoral ağrı sendromu (PFPS) olan 364 hastayı kapsayan 10 randomize kontrollü çalışmayı içermektedir. Katılımcılar müdahale (n=184) ve kontrol (n=180) grupları arasında dağıtılmıştır. Üç çalışma patellofemoral ağrı (KA) için Kinesio Bantlama ile plasebo bantlamayı değerlendirirken, yedi çalışma KA ile rutin rehabilitasyonu tek başına rehabilitasyona kıyasla incelemiştir.

Dahil edilen çalışmaların kalitesi nispeten düşüktür. Randomizasyon ve körleme sürecinden kaynaklanan endişeler ortaya çıkarken, bir çalışmada hastaların ayrılma nedenleri belirtilmemiştir.

Yedi çalışmanın rastgele etkiler meta-analizi, patellofemoral ağrı (KT) için Kinesio Bantlamanın, kontrol müdahalelerine kıyasla VAS ağrı skorlarını önemli ölçüde azalttığını ve özellikle merdiven çıkma ve çömelme aktiviteleri sırasında kayda değer etkileri olduğunu göstermiştir. Önemli heterojenlik, çalışmalar arasında hasta özellikleri, KT uygulama protokolleri veya sonuç ölçüm yöntemlerinde önemli farklılıklar olduğunu göstermektedir. Dinlenme veya merdiven inme sırasında anlamlı bir ağrı azalması gözlenmemiştir.

Kujala Anterior Diz Ağrısı Ölçeği (AKPS) skorlarını değerlendiren altı çalışma, kinesio bantlama (KT) ile kontrollere kıyasla istatistiksel olarak anlamlı iyileşmeler göstermiştir. Orta düzeyde heterojenlik (I²=%67, p=0,10), çalışmalar arasında tedavi etkilerinde bir miktar değişkenlik olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, KT'nin PFPS hastaları için ölçülebilir işlevsel faydalar sağlayabileceğini göstermektedir.

Kujala Anterior Diz Ağrısı Ölçeğini (AKPS) değerlendiren altı çalışma, patellofemoral ağrı için Kinesio Bantlamanın kontrol gruplarına kıyasla fonksiyonel skorlarda mütevazı ancak istatistiksel olarak anlamlı iyileşmeler sağladığını bulmuştur. Çalışmalar arasındaki kabul edilebilir heterojenlik düzeyleri nedeniyle analizde sabit etkiler modeli kullanılmış ve nispeten tutarlı tedavi etkilerine işaret edilmiştir. İyileşmenin büyüklüğü küçük olsa da, sonuçlar KT'nin PFPS'li hastalarda ölçülebilir fonksiyonel kazanımlara katkıda bulunabileceğini göstermektedir.

Diz ekstansiyonu tepe torkunu değerlendiren üç çalışmada, kinesio bantlama (KT) ile kontrol müdahalelerine kıyasla anlamlı bir iyileşme bulunmamıştır. Çalışmalar arasındaki önemli heterojenlik nedeniyle rastgele etkiler modeli kullanılmıştır. İzokinetik test hızlarına (60°/s ve 180°/s) dayalı alt grup analizleri de benzer şekilde gruplar arasında kuvvet sonuçlarında önemli bir fark olmadığını ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, KT'nin PFPS'li hastalarda hareket hızından bağımsız olarak kuadriseps kuvvetini artırmayabileceğini göstermektedir.

İki çalışmanın birleştirilmiş analizi, kontrollere kıyasla KT ile diz fleksiyonu tepe torkunda anlamlı bir iyileşme olmadığını ortaya koymuş ve çalışmalar arasında yüksek heterojenlik kaydedilmiştir. Farklı izokinetik hızlarda (60°/s ve 180°/s) yapılan alt grup analizleri de benzer şekilde gruplar arasında fark olmadığını göstermiştir. Bu bulgular, hareket hızından bağımsız olarak, KT'nin PFPS'li bireylerde hamstring kuvvetini artırmadığını göstermektedir.

Diz fleksiyon hareket açıklığını (ROM) değerlendiren iki çalışmada, Kinesio Bantlamanın kontrol müdahalelerine kıyasla anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Analiz, çalışmalar arasında tutarlı sonuçlar göstermiş (gözlenen heterojenlik yok) ve gruplar arasında klinik olarak anlamlı bir fark olmadığını ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, KT'nin PFPS'li hastalarda pasif veya aktif diz fleksiyon hareketliliğini etkilemediğini göstermektedir.

Diz eklemi pozisyon hissini inceleyen iki çalışmada, Kinesio Bantlama ile kontrol koşullarına kıyasla anlamlı bir iyileşme bulunmamıştır. Çalışmalar arasındaki tutarlı sonuçlar (minimal heterojenlikle), KT'nin PFPS'li hastalarda propriyoseptif doğruluğu artırmadığını göstermektedir. Bu bulgular, KT'nin PFPS yönetimindeki potansiyel faydalarının propriyoseptif mekanizmalar aracılığıyla gerçekleşme olasılığının düşük olduğunu göstermektedir.

Sorular ve Düşünceler

İlk olarak, bu çalışmanın sınırlamalarına değinelim. Şekil 2 (dahil edilen çalışmaların kalite değerlendirmesinin raporlanması), patellofemoral ağrı sendromu (PFPS) için kinesio bantlama üzerine yapılan araştırmaların çoğunun üç kritik yanlılık açısından belirsiz veya yüksek risk taşıdığını ortaya koymaktadır: seçim yanlılığı, performans yanlılığı ve tespit yanlılığı. Bunun neden önemli olduğunu açıklayalım.

Seçim Yanlılığı (Randomizasyon ve Tahsis Sorunları)

Çalışmalar uygun şekilde randomize edilmediyse veya grup atamaları gizlendiyse, daha sağlıklı hastalar kinesio bantlama gruplarına atanmış olabilir; bu da bandın PFPS için gerçekte olduğundan daha etkili görünmesine neden olur.

Performans Yanlılığı (Körleme Eksikliği)

Kinezyo bant kullandıklarını bilen hastalar - bant kullanmamak veya sahte bir prosedür yerine - abartılı ağrı kesici rapor edebilir (plasebo etkisi) veya faydaları göz ardı edebilir (nocebo etkisi), bu da sonuçları çarpıtabilir.

Tespit Yanlılığı (Sonuç Değerlendirme Kusurları)

Araştırmacılar kaseti kimin aldığını bilselerdi, bilinçsizce sonuçları daha olumlu değerlendirerek algılanan etkinliği şişirebilirlerdi.

Bu önyargılar şu anlama gelebilir PFPS için kinesio bantlamanın gerçek faydaları daha zayıftır literatürün önerdiğinden daha fazla. Yüksek kaliteli incelemeler, klinisyenlerin bulguları ihtiyatlı bir şekilde yorumlamasına yardımcı olmak için bu sorunları işaret etmektedir.

Bu sistematik derleme, çalışmalar arasında önemli ölçüde heterojenlik (I²=%92, p<0,001) olduğunu ortaya koymuştur; bu da KT'nin patellofemoral ağrı için etkinliğinin muhtemelen hastaya özgü faktörlere (örn. semptom şiddeti, biyomekanik) ve teknik varyasyonlara (örn. bantlama yöntemi, rehabilitasyon sinerjisi) bağlı olduğunu göstermektedir. VAS sonuçlarındaki aşırı değişkenlik, KT için en uygun adayları belirlemek için standartlaştırılmış protokollere ve alt grup analizlerine duyulan ihtiyacın altını çizmektedir.

KT'yi plasebo bantlama ile karşılaştıran çalışmalar daha üstün sonuçlar ortaya koymuştur, bu da etkilerinin psikolojik veya bağlamsal faktörlerin ötesine geçtiğini göstermektedir - ancak bunlar kısmi bir rol oynayabilir. Bu gözlemler, Kinesio Bantlamanın önerilen mekanizmalarına meydan okumaktadır. Orijinal gerekçe mekanik düzeltmeyi vurgularken, kanıtlar KT'nin uygulamadan kısa bir süre sonra gerginliğini kaybettiğini ve sürekli yapısal hizalama kapasitesini azalttığını göstermektedir. Alternatif hipotezler, KT'nin propriyosepsiyonu ve kas aktivasyonunu artırdığını öne sürmektedir; ancak bu derlemede, PFPS hastalarında ne güç ne de eklem pozisyonu hissinde önemli bir gelişme bulunmamıştır. Özellikle, kronik ayak bileği instabilitesi popülasyonlarının aksine (KT'nin propriyosepsiyonu iyileştirdiği), PFPS hastaları tipik olarak propriyoseptif eksikliklerle başvurmazlar. Bu nedenle, PFPS'deki ağrı azalmasının kas aktivasyonu yoluyla patellar izlemenin iyileştirilmesinden kaynaklanması olası değildir. Bunun yerine, banttan gelen dokunsal uyarımın duyusal afferentler yoluyla ağrı algısını modüle ettiği Kapı Kontrol Teorisi KT'nin etkilerini açıklayabilir. Ancak, tek mekanizma bu olsaydı, uygulama teknikleri sonuçları etkilemezdi; oysa klinik değişkenlik, tekniğin önemli olduğunu göstermektedir.

İnekçe konuş benimle.

Araştırma ekibi tüm analizleri Review Manager 5.3 kullanarak gerçekleştirmiş ve istatistiksel anlamlılığı *p* < 0.05 olarak belirlemiştir. Sürekli sonuç ölçümleri (örn. ağrı ölçekleri, güç değerlendirmeleri) tutarlı ölçüm yöntemleri için ortalama farklar (MD) veya değişken birimler için standardize edilmiş ortalama farklar (SMD) kullanılarak analiz edilmiş ve her ikisi de %95 güven aralıklarıyla raporlanmıştır.

Araştırmacılar, çalışmalar arasındaki farklılığın şans beklentilerini aşıp aşmadığını değerlendirmek için iki tamamlayıcı yöntem kullanarak heterojenliği değerlendirmiştir:

1. Ki-kare testi: Çalışmalar arasındaki etki büyüklüklerinde gözlenen farklılıkların istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığını belirler (*p* < 0,10 gerçek heterojenliğin var olduğunu gösterir). Bu çalışmada, VAS ağrı skorları için Ki-kare testi *p* < 0,001 sonucunu vermiştir; bu da çalışmalar arasında ağrı azalmasındaki farklılığın yalnızca şansa bağlı olma ihtimalinin son derece düşük olduğunu göstermektedir. Bu, klinik veya metodolojik farklılıkların (örn. hasta popülasyonları, KT uygulama teknikleri) farklı sonuçlara katkıda bulunmuş olabileceği anlamına gelmektedir.
2. I² istatistiği: Gerçek klinik/metodolojik farklılıklara atfedilebilecek toplam varyasyon yüzdesini ölçer (rastgele hataya karşı). I² > %50 olması önemli ölçüde heterojenlik olduğunu gösterir. VAS sonuçları için %92'lik I², gözlemlenen değişkenliğin neredeyse tamamının hasta demografisi (örn. aktivite seviyeleri), KT protokolleri (örn. bant gerginliği, süresi) veya değerlendirme yöntemleri gibi çalışma özelliklerindeki gerçek farklılıklardan kaynaklandığını göstermektedir.

Ekip, bu ölçütlere dayanarak uygun analiz modelini seçmiştir:

• Sabit etkiler modeli (I² < %50 VE *p* ≥ 0,1 olduğunda kullanılır): Tüm çalışmaların tek bir gerçek etki büyüklüğü tahmin ettiğini varsayar ve daha büyük çalışmalara daha fazla ağırlık verir. Bu, diz fleksiyon ROM'u (I²=%0) gibi homojen sonuçlara uygulanmıştır.
• Rastgele etkiler modeli (I² ≥ %50 VEYA *p* < 0,1 olduğunda kullanılır): Farklı gerçek etkilerin var olduğunu varsayarak çalışmalar arası değişkenliği hesaba katar. Bu muhafazakar yaklaşım, VAS ağrı skorları gibi oldukça heterojen sonuçlar için gerekliydi (I²=%92).

Ekip ayrıca, etkili çalışmaları belirlemek için duyarlılık analizleri yapmış ve yayın yanlılığını tespit etmek için huni grafikleri kullanmıştır - özellikle olumsuz sonuçlar yayınlanmadığında tedavi etkilerinin fazla tahmin edilmesini önlemek için önemlidir.

Duyarlılık Analizi

Sonuçların istikrarı duyarlılık analizleri ile teyit edilmiştir; münferit çalışmaların sistematik olarak hariç tutulması ve havuzlanmış etki büyüklüklerinin yeniden hesaplanması sonuçları önemli ölçüde değiştirmemiştir. Bu sağlamlık, yüksek heterojenliğe (örneğin, I²=%92) rağmen devam etmektedir; bu da bulguların aykırı değerlerden kaynaklanmadığını, ancak KT'nin çalışmalar arasındaki etkilerindeki gerçek değişkenliği yansıttığını göstermektedir.

Yayın Önyargısı

VAS skorları için huni grafiği asimetrisi, KT'nin görünür ağrı faydalarını potansiyel olarak şişiren yayınlanmamış boş çalışmaların var olabileceğini düşündürmektedir. Sonuçlar istatistiksel olarak istikrarlı olsa da, klinisyenler bu yanlılık nedeniyle ağrı azaltma büyüklüklerini dikkatli bir şekilde yorumlamalıdır.

Eve götürülecek mesajlar

Literatürdeki metodolojik kısıtlamalara rağmen, patellofemoral ağrı için Kinesio Bantlama potansiyel faydalar göstermektedir.

Kanıt Özeti:

• Ağrı Azaltma: KT, fonksiyonel aktiviteler (örn. çömelme) sırasında kısa süreli mütevazı bir ağrı rahatlaması sağlayabilir,
• Fonksiyon: AKPS skorlarında küçük iyileşmeler (~2 puan) gözlenmiştir, ancak bunun klinik önemi belirsizdir.
• Güç/Duyarlılık: Kuadriseps/hamstring gücü veya eklem pozisyon hissi üzerinde önemli bir etkisi yoktur.

Temel Klinik Çıkarımlar:

• Yardımcı, Tek Başına Değil: KT'yi bir geçici ağrı modülasyon aracı egzersiz terapisinin (PFPS tedavisinin temel taşı) yanında.
• Test-Tekrar Test Yaklaşımı: KT uygulayın ve yanıt verenleri belirlemek için işlevsel görevleri (örn. çömelme, merdivenler) hemen yeniden değerlendirin.
• Teknik Önemlidir: Sonuçlar uygulama yöntemine göre değişir (örn. gerilim, yön). Hasta semptomlarına göre uyarlayın (örneğin, patellar maltracking vs. genel ağrı).

Bu iki Physiotutors videosu, optimum klinik uygulama için kanıta dayalı bantlama teknikleri sağlayacaktır. Video 1, video 2.

Ne Zaman Kullanılmalı/Dikkat:

• En iyisi: Akut alevlenmeler veya ağrının hakim olduğu PFPS'de egzersiz toleransını kolaylaştırmak için.
• Aşırı Güvenden Kaçının: Anında fayda görülmezse kesiniz. Güçlendirmeye (özellikle glutealler/quads) ve hareket yeniden eğitimine öncelik verin.

Tanı sürecinde ve yönetim stratejilerinde size rehberlik etmesi için Patellofemoral Ağrı Sendromu hakkındaki bu Physiotutors makalesine göz atın.

Referans

Jiao, H., Tao, M. & Cui, X. Patellofemoral ağrı sendromu olan hastalarda Kinesio bantlamanın ağrı ve diz fonksiyonu üzerindeki etkinliği: sistematik bir inceleme ve meta-analiz. BMC Musculoskelet Disord 26, 388 (2025).