Araştırma
Kalça
23 Ekim 2026
Kalça Test Bataryasının Güvenirliği: Ekstremite Simetri İndeksi Hastalarınız İçin Neden Yetersiz Kalıyor Olabilir
Kalça fleksiyon hareket açıklığı (ROM) ve medial sıçrama testi, kalça test bataryasındaki en güvenilir ölçümlerdir (ICC 0,95'e kadar)
Tüm Ekstremite Simetri İndeksi (LSI) hesaplamaları düşük güvenilirlik gösterdi (ICC < 0,50); ortalama MDC yaklaşık %27 idi.
LSI’de yaklaşık %27’den küçük bir değişiklik ölçüm hatasından ayırt edilemez; bu da spora dönüş kararlarında kullanımını sorgulatır
Giriş
Sporcu popülasyonunu değerlendirirken, kanıtların da önerdiği gibi, sağ-sol farklılıklarını belgelemek için tercihen çok bileşenli bir yaklaşım kullanırsınız. Kalça ağrısı yaşayan veya kalça ameliyatı sonrası hastalarla çalışıyorsanız, birinin spora dönmeye hazır olup olmadığına karar vermek için muhtemelen bir noktada Ekstremite Simetri İndeksi’ni (LSI) kullanmışsınızdır. Hızlı ve sezgisel olması, karşılaştırma için referans değerlerine ihtiyaç duymaması nedeniyle bu değerlendirmeler, çoğunlukla kas-iskelet sistemi sorunları sonrası spora dönüş değerlendirmelerinde kullanılır. Peki, yaralanmamış bacağa güvenmek ne kadar doğru?
Bu çalışma, kalça sonuçlarına ilişkin araştırmalar yığınına yalnızca bir makale daha eklemekle kalmıyor. Kapsamlı ve klinikte uygulanabilir bir kalça test bataryası (eklem hareket açıklığı, kuvvet ve fonksiyonel testlerden oluşan) oluşturup bu bataryanın değerlendirici içi ve değerlendiriciler arası güvenilirliğini sistematik olarak test eden ilk çalışma. Spora dönüşe onay vermek için simetri yüzdelerine güvenen klinisyenlerin mutlaka okuması gereken bir çalışma.
Yöntemler
Bu, Belçika’da sağlıklı ve rekreasyonel olarak aktif yetişkinlerde yürütülen kesitsel bir güvenirlik çalışmasıdır. Test bataryasında aktif ve pasif kalça eklem hareket açıklığı (fleksiyon, iç/dış rotasyon), el tipi dinamometriyle ölçülen izometrik kalça kuvveti (fleksörler, abdüktörler, addüktörler) ve fonksiyonel testler (medial sıçrama, tek bacak çömelme, modifiye Yıldız Uzanma Denge Testi [SEBTm], çömelme dayanıklılığı) yer aldı. İlgili sonuçlar için LSI hesaplandı. Güvenirlik ICC, SEM ve MDC95% kullanılarak değerlendirildi; LSI uyumu için Bland-Altman analizi yapıldı. Değerlendirici içi güvenirliği değerlendirmek üzere bir alt örneklem bir hafta sonra yeniden test edildi.
Uygunluk kriterleri, haftada en az iki egzersiz seansına katılan, rekreasyonel olarak aktif sağlıklı katılımcıların çalışmaya dâhil edilmesini gerektiriyordu. Katılımcılarda mevcut kalça rahatsızlığı bulunmamalı ve ilgili bir kalça yaralanması öyküsü olmamalıydı. International Hip Outcome Tool (iHOT-12-fr) puanının en az 90/100 olması gerekiyordu. Daha önce kalça ameliyatı geçirenler veya son 6 ay içinde bir alt ekstremite yaralanmasından iyileşmiş olanlar çalışmaya alınmadı.
Testler aşağıdaki sırayla gerçekleştirildi:
-
Eklem hareket açıklığının değerlendirilmesi: Dijital inklinometre kullanılarak kalça fleksiyonu ile kalça 0° ve 90° fleksiyondayken iç ve dış rotasyon önce aktif, ardından pasif olarak değerlendirildi. Karşı taraf ekstremitedeki hareketin başlaması, hareket sonu olarak tanımlandı.
-
Kuvvet: el tipi dinamometre ve harici sabitleme kayışı kullanılarak değerlendirildi. Kaldıraç kolu, her birey için büyük trokanter ile medial malleolün tepe noktası arasındaki mesafe ölçülerek belirlenen alt ekstremite uzunluğu olarak tanımlandı. Değerler eklem momentlerine dönüştürüldü ve vücut kütlesine göre normalize edildi (Nm/kg). Ölçüm türüne bağlı olarak dinamometre, medial malleolün 3 cm üzerine veya ayağın orta bölümüne yerleştirildi. Aralarında 15 saniye dinlenme olacak şekilde, 6 saniyelik maksimal istemli izometrik kasılmalardan oluşan üç set uygulandı. Adduktör/abduktör oranları hesaplandı.
-
Fonksiyonel testler:
-
Ekstremite uzunluğuna (büyük trokanterden zemine) göre normalize edilmiş medial sıçrama mesafesi
-
8 puanlık nitel gözlem ölçeğiyle puanlanan tek bacak squat
-
100° diz fleksiyonunda squat dayanıklılık testi, saniye cinsinden ölçülür
-
Ekstremite uzunluğuna göre normalize edilmiş Modifiye Yıldız Uzanma Denge Testi (SEBTm) (büyük trokanter ile zemin arası). Uzanma mesafeleri, aşağıdaki formül kullanılarak ekstremite uzunluğunun yüzdesi olarak ifade edildi ve bileşik skor, normalize edilmiş 3 yönün ortalaması olarak hesaplandı.
Kaynak: Burnel ve ark., BMC Musculoskelet Disord. (2026)
Sonuçlar
Sağlıklı ve aktif 94 gönüllüden oluşan örneklem (ortalama yaş 28,4 ± 8,5 yıl; %39’u kadın) tüm test bataryasını tamamladı. Değerlendirici içi güvenirliği belirlemek amacıyla 20 katılımcı, 7 ± 2 gün sonra yeniden test edildi.
Kaynak: Burnel ve ark., BMC Musculoskelet Disord. (2026)
Aktif ve pasif kalça fleksiyonu, hareket açıklığı (ROM) ölçümlerinde en yüksek güvenirliği gösterdi (ICC 0,76–0,85; MDC 12–18°); fleksiyonda dış rotasyonun güvenirliği ise düşüktü (aktif ICC ≤ 0,44, pasif ICC ≤ 0,32).
Kaynak: Burnel ve ark., BMC Musculoskelet Disord. (2026)
Kuvvet ölçümlerinin çoğu iyi düzeyde güvenilirlik gösterdi (ICC > 0,70), ancak ölçüm hatası yüksekti (MDC 55–79 N, SEM% 14–18%, MDC% 40–48%). Addüktör/abdüktör kuvvet oranının güvenilirliği düşüktü (ölçüm içi ICC 0,46; ölçümler arası ICC 0,31).
Kaynak: Burnel ve ark., BMC Musculoskelet Disord. (2026)
Fonksiyonel testler arasında medial sıçrama testi, güvenirlik açısından mükemmel sonuçlar verdi (ICC 0,89-0,95; MDC 18-26 cm). Katılımcılar ortalama 92,5 cm (± 28,8 cm) mesafe kat etti; bu, yaklaşık 1,0’lık normalize edilmiş bir orana karşılık geliyordu.
Kaynak: Burnel ve ark., BMC Musculoskelet Disord. (2026)
SEBTm de tüm yönlerde iyi güvenilirlik gösterdi (MDC 9–14 cm). Normalize edilmiş uzanma mesafesi anterior yönde %66,9, posteromedial yönde %98,5 ve posterolateral yönde %103,6 idi; bileşik skor ise %89,7'ydi. Tek bacak squat (ICC 0,48–0,50) ve squat dayanıklılığı (ICC 0,36–0,82) düşük performans gösterdi.
Kaynak: Burnel ve ark., BMC Musculoskelet Disord. (2026)
Ekstremite uzunluğuna göre normalize edilen medial sıçrama, abdüktör (r = 0,52) ve addüktör kuvvetiyle (r = 0,51) orta düzeyde korelasyon gösterdi. Bu kas gruplarının kuvveti, sıçrama performansındaki varyansın yaklaşık %27’sini açıkladı.
Kaynak: Burnel ve ark., BMC Musculoskelet Disord. (2026)
Temel bulgu: LSI değerleri neredeyse kusursuz simetriye işaret etse de (kalça fleksiyonunda %99,0 ± 17,1; medial sıçramada %104,4 ± 10,9), her bir LSI ölçümünün güvenilirliği düşüktü (ICC < 0,50). MDC değerleri %11,9 ile %47,9 arasında değişiyordu (ortalama ≈%27). Bu, ölçüm hatasını aşabildikleri için yalnızca nispeten büyük değişikliklerin güvenilir olduğu; küçük değişikliklerin ise güvenilir olmadığı anlamına geliyor. Bland-Altman uyum sınırları kuvvete dayalı LSI için en geniş (±%29 ila ±%33), SEBT LSI içinse en dardı (±%10–12).
Sorular ve düşünceler
Buradaki en dikkat çekici sayı güvenirlik katsayısı değil, LSI için yaklaşık %27 olan MDC değeridir. Bu, hastanızın LSI değeri seanslar arasında %75’ten %95’e çıksa bile bunun gerçek bir değişim mi yoksa ölçüm gürültüsü mü olduğundan tam olarak emin olamayacağınız anlamına gelir. Spora dönüş için onayda yaygın olarak kullanılan %90 LSI eşik değeri de çoğu parametre için tam olarak bu ölçüm hatası aralığında kalır.
Altta yatan testler (medial hop veya kalça fleksiyonu gibi) kendi başlarına güvenilir olsa bile bu neden oluyor? Çünkü LSI bir orandır ve her iki bacağın ölçüm hatasını bir araya getirir. Bu da daha temel ve çoğu zaman gözden kaçan bir sorunu gündeme getiriyor: Payda olarak kullanılan “sağlıklı” karşı taraf bacağı sabit bir referans değil. Bunu yakın tarihli bir ACL araştırma incelememizde de ele almıştık. Yaralanma sonrasında kondisyon kaybedebilir ya da rehabilitasyon sırasında telafi edici yüklenme sayesinde güçlenebilir. ACL rekonstrüksiyonu geçiren hastalarla yapılan önceki bir çalışma da bunu göstermişti: Etkilenmemiş bacağın kuvveti yaralanma öncesi değerlerin üzerine çıkabilir ve böylece kelimenin tam anlamıyla “hareketli bir hedef” hâline gelebilir. Her iki durumda da yaralı bacağınızı, sürekli değişen bir referansla karşılaştırıyorsunuz.
Klinik açıdan bakıldığında, bu bulgu “%90 LSI” ifadesinin ne anlama geldiğini yeniden düşündürüyor. Ölçülen %85’lik LSI, bu verilere göre gerçekte yaklaşık %70 ile %100 arasında herhangi bir değere karşılık gelebilir. Bu, klinikte kesin bir eşik değeri değildir.
Klinik açıdan daha fazla bilgi sağlayacak yaklaşım, hastanın sonuçlarını yaş ve spor branşı bakımından eşleştirilmiş sağlıklı bireylere ait referans verileriyle karşılaştırmak ya da uzunlamasına takip kapsamında yeniden değerlendirmek olurdu.
İnekçe konuş benimle.
Bu çalışma COSMIN, GRRAS ve STROBE kılavuzlarını izledi; bu bile kalça güvenirliği literatürünün büyük bölümüne kıyasla çıtayı yükseltiyor. Ayrıca uygun bir iki aşamalı tasarım kullandı (değerlendiriciler arası n=94, değerlendirici içi tekrar test n=20; 7±2 gün sonra). ICC, SEM ve MDC95% değerlerinin tümü raporlandı; doğru kombinasyon da buydu: ICC tek başına göreli güvenirlik hakkında bilgi verir, ancak mutlak anlamda ne kadar hata olduğunu göstermez. Bazı kuvvet ölçümleri tam da bu açıdan kâğıt üzerinde iyi görünüyordu (ICC > 0,70), ancak MDC% değerleri %48'e kadar çıkıyordu.
Protokolünüzü baştan sona değiştirmeden önce aklınızda bulundurmanız gereken birkaç nokta var. Test sırası (ROM, ardından kuvvet, ardından fonksiyonel testler) randomize edilmek yerine sabit tutuldu; böylece test bataryasının klinikte nasıl kullanılacağı bilinçli olarak yansıtıldı. Ancak yazarlar, seanslar arasında sıra aynı kaldığı için bunun güvenilirlik tahminlerini çarpıtmayacağını savunsa da sonraki fonksiyonel testlerde yorgunluğun etkisi tamamen göz ardı edilemez.
Örneklem, sağlıklı ve rekreatif amaçlı fiziksel aktivitede bulunan yetişkinlerden (haftada ≥2 seans yapan, elit sporcu olmayan kişiler) oluşturuldu. Bu nedenle referans değerleri ve MDC tahminleri rekabetçi sporcu popülasyonuna doğrudan genellenemeyebilir. Bu grupta maksimal efor testlerine aşinalık sınırlı olduğundan, tahminler gerçekte olduğundan daha ihtiyatlı bile kalabilir. Şunu da belirtmek gerekir: Bazı LSI ölçümlerinde anlamlı orantısal yanlılık (heteroskedastisite) bulundu. Bu, hata miktarının puan aralığı boyunca sabit olmadığı; simetri arttıkça genellikle büyüdüğü anlamına geliyor. “Hazır olma” durumunu doğrulaması beklenen bir ölçüt için bu, özellikle dezavantajlı bir özellik.
Eve götüren mesajlar
Spora dönüş kriteri olarak tek başına Ekstremite Simetri İndeksi'ne güvenmeyi bırakın. Düşük güvenilirliği (ICC < 0,50) ve yüksek minimum saptanabilir değişim (MDC) değeri (~%27), klinik açıdan anlamlı olmayan küçük dalgalanmaların hastayı %90 eşik değerinde “geçti”den “kaldı”ya çevirebileceği anlamına gelir. Bunun yerine, en güvenilir testlerinizin mutlak değerlerini takip edin: aktif/pasif kalça fleksiyonu eklem hareket açıklığı, izometrik kuvvet ve medial hop testi. Her birini kendi MDC değerine göre yorumlayın ve hastanın diğer bacağıyla değil, normatif referans verileriyle karşılaştırın.
LSI’yi yalnızca rehabilitasyonun erken evrelerinde kullanın; çünkü büyük asimetriler muhtemelen ölçüm hatasını aşar ve bu değişiklikler güvenilir biçimde saptanabilir. Rehabilitasyon ilerledikçe fonksiyonel sonuçları yorumlarken ikili geçti/kaldı ölçütü yerine sonuçları bir süreklilik içinde değerlendirmek ve klinik akıl yürütmeden yararlanmak daha uygun olur.
Güvenilir ölçümleri değerlendirin. Aktif ve pasif kalça fleksiyonu eklem hareket açıklığı, abdüktörlerin, addüktörlerin ve fleksörlerin izometrik kuvveti ile SEBTm ve medial hop testi, klinik kullanım için yeterli tekrarlanabilirlik gösterdi. Medial hop testinde MDC 18–26 cm arasındaydı; bu aralığın üzerindeki farklar gerçek değişim olarak yorumlanabilir. SEBTm için MDC 9–14 cm arasındaydı.
Boylamsal bir değerlendirme yapın ve sağlıklı bireyler için belirlenen referans değerleriyle karşılaştırın. Bu çalışma, sağlıklı ve aktif genç yetişkinler için referans değerlerine örnek oluşturabilir; ancak bu kişilerin spor aktiviteleri hakkında fazla bilgimiz yok ve örneklem heterojendi. Bu nedenle, çalışmadaki değerler yol gösterici olabilir; ancak bu referans değerlerinin altın standart olduğunu doğrulamaz.
Referans
