6 Risicofactoren voor Tendinopathie die je Moet Weten (#5 zal je verrassen!)

Risk factors for tendinopathy

Tendinopathie heeft een multifactoriële etiologie die niet goed wordt begrepen. Risicofactoren worden vaak gescheiden in extrinsieke factoren, dus factoren die van buitenaf op het lichaam inwerken en intrinsieke factoren, dus alle factoren die van binnenuit het lichaam inwerken. In hun narratieve review bespreken Peter Malliaras & Seth O’Neill (2017) 3 verschillende klassen van risicofactoren. Zij kijken naar:

1) Belastinggerelateerde (extrinsieke) factoren
2) Biomechanische (intrinsieke) factoren
3) Andere individuele en systemische factoren (die ook als intrinsiek kunnen worden aangemerkt).

Belastinggerelateerde (extrinsieke) factoren
1) Belasting: Stretch-shorten cyclus belastingen 

Komi et al. 2000
Komi et al. (2020)

Repetitieve rek-verkortingscycli (stretch-shorten cyclus) van de spier-pees eenheid zoals lopen en rennen voor achilles tendinopathie of springen voor patellapees tendinopathie worden geassocieerd met tendinopathie. De peesbelasting kan slechts een deel van het verhaal verklaren. Bij hardlopen en submaximaal springen zou de belasting op de achillespees respectievelijk 6-8 maal en 8-10 maal het lichaamsgewicht bedragen, terwijl de belasting tijdens maximale isometrische plantarflexiecontractie slechts 3,5 maal het lichaamsgewicht bedraagt.
Anderzijds is de belasting van de patellapees tijdens het squatten vergelijkbaar met het afzetten van een spikesprong met respectievelijk 4,8 maal en 5,2 maal het lichaamsgewicht. Het cruciale verschil tussen snelle en hoge belastingsactiviteiten en langzame en hoge belastingactiviteiten zoals bij revalidatie is de mate van “tendon strain”, uitgedrukt in kg per seconde. Terwijl dit bij squatten ongeveer 1-2 keer het lichaamsgewicht per seconde is, is het bij het opstijgen van een spikesprong wel 40 keer het lichaamsgewicht per seconde. Dit verklaart waarschijnlijk waarom tendinopathie geassocieerd wordt met herhaalde rek-verkortingscycli, terwijl trage en zware belasting dat niet is.

2) Compressie

Soslowksy 1

In een klassieke studie van Soslowky et al. (2002) werden muizen zo gemanipuleerd dat één groep een vergroot acromiaal dak had (groep E), een andere groep werd overbelast door bergafwaarts te lopen (groep OV) en een derde groep kreeg zowel externe compressie als overbelasting gecombineerd (groep OVE/E). De resultaten van die proef toonden aan dat compressie alleen niet tot pathologie leidde, maar dat een combinatie van compressie- en trekbelasting schadelijker was dan trekbelasting alleen.

3) Veranderingen in belasting

Woman in hat relaxing on beach looking at sea t20 nqd1x7 450x328 1

De meest voorkomende oorzaak van tendinopathie zijn trainingsfouten waarbij plotselinge veranderingen in de belasting optreden. Dit omvat alle schommelingen in intensiteit, frequentie, of duur van de training of een combinatie van alle drie. Om deze reden wordt tendinopathie vaak gezien bij atleten in het voorseizoen na een vakantiestop. Zoals eerder vermeld, is een verandering in het type energieopslag van de belastingen belangrijk omdat zij de pees het meest belasten. Vraag bij het afnemen van de anamnese bij patiënten bij wie je tendinopathie vermoedt naar heuvel- of snelheidssessies, marathon- of vergelijkbare evenementen als ze een sporthorloge of Fitbit hebben gekocht die hen motiveerde om harder te lopen, pauzes in het voorseizoen of een verandering van schoenen of trainingsoppervlak

4) Belastingsparameters

Hogere belastingsduur, -intensiteit en -frequentie worden in verband gebracht met patellapeespijn en achillestendinopathie. Dit sluit aan bij het bewijs van Magnussen et al. (2010) die hebben gevonden dat herhaalde intense belasting zonder voldoende herstel een risicofactor kan zijn voor peespathologie. Let wel, deze associatie is niet consistent en een verandering in belasting kan een confounder zijn in deze relatie.

Tendon synthesis

5) Biomechanische en neuromusculaire factoren (intrinsieke factoren):

Ankle pronation position

Individuele biomechanica, waaronder bewegingskinetiek en kinematica, voethouding, flexibiliteit, neuromusculaire capaciteit, en structurele anatomie kunnen van invloed zijn op het risico van tendinopathie. De relatie tussen biomechanica en de ontwikkeling van tendinopathie is echter een warboel. Als je individuele artikelen wilt bekijken, raden wij je ten zeerste aan om te beginnen met deze narratieve review van Malliaras & O’Neill (2017).
In het algemeen lijkt het erop dat extremen in biomechanica risicofactoren zouden kunnen zijn die de moeite waard zijn om aandacht aan te besteden tijdens revalidatie. Zo worden zowel verhoogde als verlaagde dorsiflexie beschreven als risicofactoren bij de ontwikkeling van achilles tendinopathie. Hetzelfde geldt voor zowel toegenomen als afgenomen flexibiliteit van de hamstring bij patellapeestendinopathie.

Het verband tussen neuromusculaire veranderingen en pijn is nog minder duidelijk. Vergelijkbaar met andere lichaamsregio’s en pathologieën kunnen we op basis van cross-sectionele studies niet zeggen of neuromusculaire beperkingen zoals verminderde kracht een gevolg zijn van pijn of dat ze een risicofactor zijn die leidt tot peespijn.
Voor onze revalidatie betekent dit het volgende: terwijl een goed belastingsprogramma noodzakelijk is voor alle patiënten, kunnen interventies om biomechanische factoren en neuromusculaire veranderingen aan te pakken noodzakelijk zijn voor sommige patiënten die zich aan de uiterste uiteinden van het spectrum bevinden. Net als bij andere lichaamsregio’s en met alle individuele variatie in houding en beweging tussen individuen is het moeilijk om echt te zeggen welke houding of beweging “fout” is.
Tenslotte, als we aannemen een biomechanische of neuromusculaire factor gevonden te hebben, is de vraag of we in staat zijn die factoren door therapie te veranderen.

6) Individuele en systemische factoren (intrinsieke factoren):

Fat belly overweight obesity man weight male diet pants t20 p17x3d 300x225 1

Meerdere systemische factoren zijn in verband gebracht met tendinopathie, waaronder leeftijd, hoog cholesterolgehalte, adipositas en genetica. Deze systemische risicofactoren zouden het vermogen van het weefsel om belasting te verdragen verminderen, waardoor de peescapaciteit geleidelijk verandert, zodat een extra wandeling, een snelle sprint over de weg, of een dag tuinieren voldoende kan zijn om de pees te overbelasten en symptomen te veroorzaken. Systemische factoren kunnen ook een grotere rol spelen in geval van bilaterale betrokkenheid of bij tendinopathie waarbij belasting een kleinere rol lijkt te spelen zoals bij pes anserinus tendinopathie. Verder zouden deze systemische factoren in combinatie met biomechanica kunnen verklaren waarom sommige atleten onder vergelijkbare belastingsomstandigheden tendinopathie ontwikkelen en anderen niet. Tenslotte kunnen cognitieve en emotionele factoren zoals angst, ziekte-overtuigingen en angst-vermijdend gedrag de pijnbeleving van een persoon beïnvloeden en moeten niet genegeerd worden.
De “envelope of function” van Scott Dye geeft een prachtige samenvatting van de risicofactoren die een rol spelen bij de etiologie van peespijn:

Envelope of function

De “envelope of function” is dus de verdeling van belasting en frequentie die het veilige of homeostatische bereik van belastingaanvaarding bepaalt. Dus als de combinatie van belasting en frequentie jouw envelope of function overschrijdt, zal dat leiden tot pathologie. Het is ook interessant om te zien dat suboptimale belasting kan leiden tot “disuse effecten”, waarvan we weten dat het vooral een probleem is bij pezen. Peter Malliaras voegt eraan toe dat biomechanica de belasting in deze grafiek rechtstreeks kan beïnvloeden. Daarnaast hebben systemische en individuele factoren allemaal een invloed op een individuele neiging om pijn te ontwikkelen.

Goed, dit was onze blog over risicofactoren voor tendinopathie. We hopen dat je het met plezier gelezen hebt! Als je van pezen houdt en meer over het onderwerp wilt leren, bekijk dan onze video over 7 absoluut cruciale feiten over pezen die je nog niet wist. Zoals altijd, bedankt voor het lezen!

Literatuur

Magnusson SP, Langberg H, Kjaer M. The pathogenesis of tendinopathy: balancing the response to loading. Nature Reviews Rheumatology. 2010 May;6(5):262.

Malliaras P, O’Neill S. Potential risk factors leading to tendinopathy. Apunts. Medicina de l’Esport. 2017 Apr 1;52(194):71-7.

Soslowsky LJ, Thomopoulos S, Esmail A, Flanagan CL, Iannotti JP, Williamson JD, Carpenter JE. Rotator cuff tendinosis in an animal model: role of extrinsic and overuse factors. Annals of biomedical engineering. 2002 Sep 1;30(8):1057-63.

Phy arrow right
Terug
GRATIS WEBINAR VOOR TOPSPORT REVALIDATIE

WAAR MOET JE OP LETTEN OM HAMSTRING-, KUIT- EN QUADRICEPSBLESSURES TE VOORKOMEN?

Of je nu werkt met topsporters of amateursporters, je wilt deze risicofactoren, die hen blootstellen aan een hoger risico op blessures, niet missen. Deze webinar zal je in staat stellen deze risicofactoren te herkennen om er tijdens de revalidatie aan te werken!

Risicofactoren voor spier en peesblessures