Πονοκέφαλος ημικρανίας | Αξιολόγηση πονοκεφάλου & ζάλης

Οι πονοκέφαλοι μπορεί να εκδηλωθούν από μόνοι τους, αλλά αποτελούν επίσης πολύ συχνό σύμπτωμα σε ασθενείς με αυχενικό πόνο, καθώς πάνω από το 60% των ασθενών με πρωτογενές παράπονο από αυχενικό πόνο αναφέρουν ότι έχουν ταυτόχρονα επεισόδια αυχενικού πόνου. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να μάθετε από τι είδους πονοκέφαλο πάσχει ο ασθενής. 

Αρχικά, ας διακρίνουμε μεταξύ πρωτογενών και δευτερογενών τύπων πονοκεφάλων. Αλλά τι σημαίνει αυτό; Με απλά λόγια, οι πρωτοπαθείς πονοκέφαλοι αποτελούν "την ίδια την ασθένεια", ενώ, στους δευτεροπαθείς πονοκεφάλους, ο πονοκέφαλος είναι σύμπτωμα μιας άλλης πάθησης. Έτσι, οι πρωτογενείς πονοκέφαλοι θα είναι οι ημικρανίες, οι πονοκέφαλοι τύπου τάσης και οι αθροιστικοί πονοκέφαλοι. Οι πονοκέφαλοι δευτερογενούς τύπου είναι πονοκέφαλοι που προκαλούνται από όγκους, αιμορραγία, άλλο τραύμα, δυσλειτουργία της ΚΓΔ, υπερβολική δόση ουσιών ή πόνο στον αυχένα ή αλλιώς αυχενογενής πονοκέφαλος.

Ας δούμε τώρα πιο προσεκτικά τις ημικρανίες, οι οποίες αποτελούν πρωταρχικούς τύπους πονοκεφάλων.
Οι ημικρανίες έχουν μέσο ετήσιο επιπολασμό 11,2% σε όλο τον κόσμο, με τις γυναίκες να προσβάλλονται συχνότερα από τους άνδρες σε ηλικίες μεταξύ 20-50 ετών. Οι ημικρανίες υπάρχουν σε δύο διαφορετικές μορφές: Δηλαδή είτε με είτε χωρίς την παρουσία ενός φαινομένου που ονομάζεται αύρα. Αλλά θα αναφερθούμε σε αυτό αργότερα. 

Διαγνωστικά κριτήρια για ημικρανία χωρίς αύρα (πρέπει να πληρούνται τα κριτήρια Α-Δ):

A. Τουλάχιστον 5 επιθέσεις που πληρούν τα κριτήρια

Β. Επεισόδια πονοκεφάλου διάρκειας 4-72 ωρών (χωρίς θεραπεία ή χωρίς επιτυχή θεραπεία)

C. Ο πονοκέφαλος έχει τουλάχιστον 2 από τα ακόλουθα 4 χαρακτηριστικά:

• Μονομερής θέση
• Παλλόμενη ποιότητα
• Μέτρια ή σοβαρή ένταση πόνου
• Επιδείνωση ή αποφυγή φυσικής δραστηριότητας ρουτίνας (π.χ. περπάτημα ή ανέβασμα σκάλας)

D. Κατά τη διάρκεια του πονοκεφάλου τουλάχιστον ένα από τα ακόλουθα:

• Ναυτία ή/και έμετος
• Φωτοφοβία και φωνοφοβία

E. Δεν δικαιολογείται καλύτερα από άλλη διάγνωση ICHD-3

Για να χαρακτηριστεί ένας πονοκέφαλος ως ημικρανία με αύρα, ο ασθενής πρέπει να παρουσιάζει τα προαναφερθέντα κριτήρια ΚΑΙ ένα ή περισσότερα αναστρέψιμα συμπτώματα αύρας. Πρόκειται για διαταραχές στα ακόλουθα υποσυστήματα:

• Οπτική
• Αισθητήρια
• Ομιλία
• Κινητήρας
• Εγκεφαλικό στέλεχος
• Αμφιβληστροειδής

Φανταστείτε αλλαγές στην όραση, μούδιασμα, ζάλη, σύγχυση κ.λπ. 

Επιπλέον, πρέπει να ισχύουν τουλάχιστον 2 από τα 4 χαρακτηριστικά: 

1. Τουλάχιστον ένα σύμπτωμα αύρας εξαπλώνεται σταδιακά σε διάστημα ≥ 5 λεπτών, και/ή δύο ή περισσότερα συμπτώματα εμφανίζονται διαδοχικά
2. κάθε μεμονωμένο σύμπτωμα αύρας διαρκεί 5-60 λεπτά
3. τουλάχιστον ένα σύμπτωμα αύρας είναι μονόπλευρο
4. η αύρα συνοδεύεται ή ακολουθείται εντός 60 λεπτών από πονοκέφαλο

Ενώ τα συμπτώματα της αύρας μοιάζουν με εκείνα της CVA, αναπτύσσονται πολύ πιο αργά. Πάνω από 5 λεπτά σε σύγκριση με δευτερόλεπτα σε CVA. 

Εργαλεία που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε για να αξιολογήσετε τις επιπτώσεις του πονοκεφάλου στον ασθενή σας είναι το ερωτηματολόγιο HIT-6, το οποίο μπορείτε να βρείτε στην περιγραφή του βίντεο. Σημειώστε επίσης ότι μπορεί να είναι δύσκολο για τον ασθενή να απαντήσει σε όλες τις ερωτήσεις σχετικά με τη διάρκεια, την ένταση και τα χαρακτηριστικά του πονοκεφάλου του κατά τη διάρκεια της αξιολόγησής σας. Επομένως, το να τους ζητήσετε να συμπληρώσουν ένα ημερολόγιο πονοκεφάλου μπορεί να βοηθήσει στην αξιολόγηση και τη διαχείριση του πονοκεφάλου και θα πρέπει να γνωρίζετε ότι μπορεί να υπάρχει επικάλυψη μεταξύ πολλαπλών διαταραχών πονοκεφάλου.

Αν θέλετε να μάθετε πώς να διαγνώσετε άλλες κοινές μορφές πονοκεφάλων, ανατρέξτε στις παρακάτω αναρτήσεις:

• Κεφαλαλγία τύπου τάσης
• Πονοκέφαλοι σε ομάδες
• Αυχενογενής πονοκέφαλος
• Πονοκέφαλος από υπερβολική χρήση φαρμάκων

Η δοκιμασία Watson είναι μια κοινή δοκιμασία πρόκλησης που χρησιμοποιείται στην αξιολόγηση των πονοκεφάλων τύπου τάσης και των ημικρανιών.

Αναφορές:

Olesen, J. (2018). Διεθνής ταξινόμηση των διαταραχών κεφαλαλγίας. The Lancet Neurology, 17(5), 396-397.

Olesen, J. (2018). Διεθνής ταξινόμηση των διαταραχών κεφαλαλγίας. The Lancet Neurology, 17(5), 396-397.