Φυσικοθεραπεία για ημικρανίες | Αξιολόγηση & Θεραπεία

Εισαγωγή & Επιδημιολογία

Η λέξη "ημικρανία" προέρχεται από την ελληνική λέξη "hemikrania", η οποία τελικά μεταφράστηκε στα λατινικά ως "hemigranea", η οποία τελικά μεταφράστηκε σε "ημικρανία" στα γαλλικά. Χαρακτηρίζονται από παλλόμενο πόνο στη μία πλευρά του κεφαλιού, ενώ η ημικρανία είναι ένας μέτριος έως σοβαρός πονοκέφαλος.
Οι κρίσεις ημικρανίας είναι περίπλοκες εγκεφαλικές διεργασίες που συχνά διαρκούν από αρκετές ώρες έως αρκετές ημέρες. Χωρίς αύρα, οι ημικρανίες εμφανίζονται συχνότερα (75 τοις εκατό των περιπτώσεων).
Επιπλέον, πολλοί άνθρωποι εμφανίζουν συμπτώματα όπως αίσθημα ή αδιαθεσία, καθώς και αυξημένη ευαισθησία στο φως ή τον ήχο.
Περίπου 1 στις 5 γυναίκες και 1 στους 15 άνδρες πάσχουν από ημικρανίες, γεγονός που την καθιστά μια ευρέως διαδεδομένη ιατρική ασθένεια. Στην πρώιμη ενήλικη ζωή συνήθως ξεκινούν.

Επιδημιολογία

Stovner et al. (2007) διαπίστωσαν ότι ο επιπολασμός της ημικρανίας κατά τη διάρκεια της ζωής είναι 14%. Οι ημικρανίες είναι περίπου 3 φορές συχνότερες στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες. Τα πρώτα επεισόδια συχνά ξεκινούν κατά την εφηβεία και ο επιπολασμός αυξάνεται μέχρι την ηλικία των 35 έως 39 ετών πριν μειωθεί, ιδίως μετά την εμμηνόπαυση(Lipton et al. 2007).  Επιπλέον, κατατάσσεται στη δεύτερη θέση όσον αφορά τον αριθμό των ετών που οι άνθρωποι περνούν με αναπηρία, μετά τον πόνο στη μέση.

Εξετάζοντας τον τρέχοντα επιπολασμό των διαφόρων μορφών κεφαλαλγίας, η ΤΘ είναι η πιο διαδεδομένη μορφή στον ενήλικο πληθυσμό παγκοσμίως με μέσο επιπολασμό 42%, ακολουθούμενη από την ημικρανία με 11%(Stovner et al. (2007). Το ακόλουθο γράφημα δείχνει τον σημερινό επιπολασμό των διαφόρων μορφών πονοκεφάλων σε διάφορες ηλικιακές κατηγορίες(Stovner et al. (2007):

Το ακόλουθο σχήμα δείχνει τον επιπολασμό των πονοκεφάλων στις διάφορες ηπείρους του κόσμου:

Κλινική εικόνα & εξέταση

Το ICD-H III ορίζει τα ακόλουθα κριτήρια για τη διάγνωση της ημικρανίας χωρίς αύρα:

Υποτροπιάζουσα διαταραχή κεφαλαλγίας που εκδηλώνεται με κρίσεις διάρκειας 4-72 ωρών. Τυπικά χαρακτηριστικά του πονοκεφάλου είναι η μονόπλευρη εντόπιση, η παλλόμενη ποιότητα, η μέτρια ή σοβαρή ένταση, η επιδείνωση από τη συνήθη σωματική δραστηριότητα και η συσχέτιση με ναυτία ή/και φωτοφοβία και φωνοφοβία.

Διαγνωστικά κριτήρια:

A. Τουλάχιστον πέντε επιθέσεις1 που πληρούν τα κριτήρια Β-Δ

B. Επεισόδια κεφαλαλγίας διάρκειας 4-72 ωρών (χωρίς θεραπεία ή με ανεπιτυχή θεραπεία)2;3

C. Ο πονοκέφαλος έχει τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα τέσσερα χαρακτηριστικά:

1. μονομερής θέση:

1. παλλόμενη ποιότητα
2. μέτρια ή σοβαρή ένταση πόνου
3. επιδείνωση ή αποφυγή φυσικής δραστηριότητας ρουτίνας (π.χ. περπάτημα ή ανέβασμα σκάλας)

2. Κατά τη διάρκεια του πονοκεφάλου τουλάχιστον ένα από τα ακόλουθα:

1. 1. ναυτία ή/και έμετος
   2. φωτοφοβία και φωνοφοβία

Οι ημικρανίες με αύρα ορίζονται ως εξής:

Επαναλαμβανόμενες κρίσεις, διάρκειας λεπτών, με μονόπλευρα πλήρως αναστρέψιμα οπτικά, αισθητηριακά ή άλλα συμπτώματα του κεντρικού νευρικού συστήματος που συνήθως αναπτύσσονται σταδιακά και συνήθως ακολουθούνται από πονοκέφαλο και συναφή συμπτώματα ημικρανίας.

Διαγνωστικά κριτήρια:

A. Τουλάχιστον δύο επιθέσεις που πληρούν τα κριτήρια B και CB. Ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα πλήρως αναστρέψιμα συμπτώματα αύρας:

1. οπτική
2. αισθητηριακή
3. ομιλία ή/και γλώσσα
4. κινητήρας
5. εγκεφαλικό στέλεχος
6. αμφιβληστροειδής

C. Τουλάχιστον τρία από τα ακόλουθα έξι χαρακτηριστικά:

1. τουλάχιστον ένα σύμπτωμα αύρας εξαπλώνεται σταδιακά σε διάστημα ≥5 λεπτών
2. δύο ή περισσότερα συμπτώματα αύρας εμφανίζονται διαδοχικά
3. κάθε μεμονωμένο σύμπτωμα αύρας διαρκεί 5-60 λεπτά1
4. τουλάχιστον ένα σύμπτωμα αύρας είναι μονόπλευρο2
5. τουλάχιστον ένα σύμπτωμα αύρας είναι θετικό3
6. η αύρα συνοδεύεται ή ακολουθείται εντός 60 λεπτών από πονοκέφαλο

D. Δεν αντιπροσωπεύεται καλύτερα από άλλη διάγνωση ICHD-3.

Εξέταση

Σε σύγκριση με τους υγιείς μάρτυρες, οι ημικρανικοί διαφέρουν στη δοκιμασία πρόκλησης καθώς και στη δοκιμασία αντοχής του αυχένα.
Συγκριτικά, οι Szikszay et al. (2019) διεξήγαγαν συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση σχετικά με τις διαφορές μεταξύ των βλαβών των ΜΣΚ σε ημικρανίες και υγιείς ανθρώπους.
Συνιστούν τη διενέργεια δοκιμών για περιορισμένη αυχενική ROM, συμπεριλαμβανομένης της δοκιμασίας κάμψης-στροφής, της πρόσθιας θέσης του κεφαλιού και των ορίων πόνου πίεσης.

Ο στόχος των δοκιμών πρόκλησης είναι να αναδημιουργηθεί ο οικείος πόνος του ασθενούς. Με αυτόν τον τρόπο, μπορείτε να επιβεβαιώσετε τη θέση της νωδότητας στις αυχενικές δομές, που ενδεχομένως οδηγεί σε αναφερόμενο πόνο στο κεφάλι. Ενώ η προβοκατόρικη δοκιμασία για CGH μπορεί να γίνει με τις τεχνικές που παρουσιάζονται στην ακόλουθη καρτέλα, το φαινόμενο του αναφερόμενου πόνου στο κεφάλι για πονοκεφάλους τύπου τάσης και ημικρανίες μπορεί να προκληθεί με τη δοκιμασία Watson:

Αν και δεν δίνονται σαφείς τιμές αποκοπής, ο χρόνος εκτέλεσης μπορεί να δώσει μια ένδειξη για την αντοχή των καμπτήρων του αυχένα:

Το εύρος κίνησης του άνω αυχένα προς την κατεύθυνση της περιστροφής μπορεί να αξιολογηθεί αξιόπιστα και με ακρίβεια με τη δοκιμασία Flexion-Rotation Test(Hall et al. 2010a, Ogince et al. 2007, Hall et al 2010b). Αυτή η δοκιμή - εάν είναι θετική - μπορεί να σας δώσει ένδειξη περιορισμένης περιστροφής στα τμήματα C1/C2. Με τη σειρά της, η υποκινητικότητα στο C0/C1 ή στο C2/C3 μπορεί να οδηγήσει σε αυτόν τον περιορισμό της περιστροφής στο C1/C2.Έτσι, σε περίπτωση θετικής δοκιμασίας, θα πρέπει να διενεργήσουμε αξιολόγηση της μεσοσπονδυλικής κίνησης όλων των άνω αυχενικών τμημάτων για να βρούμε το δυσλειτουργικό τμήμα.

Θεραπεία

Στην ανασκόπηση και μετα-ανάλυση των Luedtke et al. (2016), διαπιστώθηκε ότι οι επιμέρους αναλύσεις των διαφόρων παρεμβάσεων φυσικοθεραπείας έδειξαν ότι η αερόβια άσκηση και ο συνδυασμός φυσικών και ψυχολογικών παρεμβάσεων ήταν αποτελεσματικές για τη μείωση της διάρκειας των κρίσεων ημικρανίας- ωστόσο, δεν υπήρχαν διαθέσιμες μελέτες που να χρησιμοποιούν είτε χειροθεραπεία, είτε θεραπεία σημείων πυροδότησης, είτε προπόνηση δύναμης. Στη συστηματική τους ανασκόπηση και μετα-ανάλυση, οι Lemmens et al. (2019) επιβεβαιώνουν ότι η αερόβια άσκηση φαίνεται να είναι σε θέση να μειώσει τη συχνότητα της ημικρανίας με μέση μείωση 0,6 ± 0,3 ημέρες ημικρανίας/μήνα. Krøll et al. (2018) διερεύνησαν τις επιδράσεις της αερόβιας άσκησης σε ημικρανίες με ταυτόχρονη ΤΘ και πόνο στον αυχένα και διαπίστωσαν ότιη άσκηση μείωσε τη συχνότητα της ημικρανίας, την ένταση του πόνου και τη διάρκειά της πριν και μετά την παρέμβαση. Ωστόσο, σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου, τα αποτελέσματα δεν ήταν σημαντικά.

Σε περίπτωση που η αντοχή του αυχένα είναι μειωμένη, ίσως να θέλετε να δοκιμάσετε το ακόλουθο πρόγραμμα άσκησης:

Αναφορές

Hall, T., Briffa, K., Hopper, D., & Robinson, K. (2010). Μακροχρόνια σταθερότητα και ελάχιστη ανιχνεύσιμη αλλαγή της δοκιμασίας αυχενικής κάμψης-στροφής. journal of orthopaedic & sports physical therapy, 40(4), 225-229.

Hall, T. M., Briffa, K., Hopper, D., & Robinson, K. (2010). Συγκριτική ανάλυση και διαγνωστική ακρίβεια της δοκιμασίας αυχενικής κάμψης-στροφής. The journal of headache and pain, 11(5), 391-397.

Krøll, L. S., Hammarlund, C. S., Linde, M., Gard, G., & Jensen, R. H. (2018). Οι επιδράσεις της αερόβιας άσκησης σε άτομα με ημικρανία και συνυπάρχοντα πονοκέφαλο τύπου τάσης και πόνο στον αυχένα. Μια τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη, κλινική δοκιμή. Cephalalgia, 38(12), 1805-1816.

Lemmens, J., De Pauw, J., Van Soom, T., Michiels, S., Versijpt, J., Van Breda, E., ... & De Hertogh, W. (2019). Η επίδραση της αερόβιας άσκησης στον αριθμό των ημερών ημικρανίας, τη διάρκεια και την ένταση του πόνου στην ημικρανία: συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση. The journal of headache and pain, 20(1), 1-9.

Lipton, R. B., Bigal, M. E., Diamond, M., Freitag, F., Reed, M. L., & Stewart, W. F. (2007). Επιπολασμός της ημικρανίας, επιβάρυνση της νόσου και ανάγκη για προληπτική θεραπεία. Νευρολογία, 68(5), 343-349.

Luedtke, K., Allers, A., Schulte, L. H., & May, A. (2016). Αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων που χρησιμοποιούνται από φυσικοθεραπευτές για ασθενείς με πονοκέφαλο και ημικρανία-συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση. Cephalalgia, 36(5), 474-492.

Ogince, M., Hall, T., Robinson, K., & Blackmore, A. M. (2007). Η διαγνωστική εγκυρότητα της δοκιμασίας αυχενικής κάμψης-περιστροφής στην αυχενογενή κεφαλαλγία που σχετίζεται με το C1/2. Manual therapy, 12(3), 256-262.

Olesen, J. (2018). Διεθνής ταξινόμηση των διαταραχών κεφαλαλγίας. The Lancet Neurology, 17(5), 396-397.

Stovner, L. J., Hagen, K., Jensen, R., Katsarava, Z., Lipton, R. B., Scher, A. I., ... & Zwart, J. A. (2007). Η παγκόσμια επιβάρυνση από τον πονοκέφαλο: τεκμηρίωση του επιπολασμού του πονοκεφάλου και της αναπηρίας παγκοσμίως. Cephalalgia, 27(3), 193-210.

Szikszay, T. M., Hoenick, S., von Korn, K., Meise, R., Schwarz, A., Starke, W., & Luedtke, K. (2019). Ποιες εξετάσεις ανιχνεύουν διαφορές στις αυχενικές μυοσκελετικές βλάβες σε άτομα με ημικρανία; Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση. Φυσικοθεραπεία, 99(5), 549-569.